30 juni 2020

Gerben Valkema - Elsje contra corona


Voor Eppo 13 hadden Elsje auteurs Eric Hercules en Gerben Valkema veel zin om eens flink te knallen met een corona cover. Valkema pakt uit met een battle scene (die rechtstreeks uit Game of Thrones lijkt te komen) en een strijdvaardige Elsje, helemaal klaar om het gevreesde virus te bestrijden. Dat doet ze ook in het blad met een middeleeuwse variant van COVID-19. Op Facebook plaatste Gerben verder nog de zeer fraaie inkttekening plus een paar schetsen van de cover, die ik eveneens graag laat zien.
Eppo nummer 13 ligt nog tot 9 juli in de winkels en is ook los te bestellen via de Eppo site.

De uitgewerkte covertekening van Gerben Valkema.



24 juni 2020

Eppo 12 - De boekenkast van François Walthéry

François Walthéry in zijn stamkroeg Café Braham in Cheratte (B), 15 juni 2019 (Foto: Robin Schouten)

Eppo 12 lag vandaag voor het laatst in de winkels, maar in dat nummer staat van mij De boekenkast van... François Walthéry, een van de bekendste auteurs van de Franco-Belgische strip die 50 jaar geleden begon met het tekenen van de avonturen van Natasja, de sexy luchtstewardess. Walthéry's favoriete boeken zijn van auteurs die hij ook heeft gekend en niet de minste: Hergé, Franquin, Peyo en Tillieux. Eppo nummer 12 kun je los bestellen via de Eppo site.

Walthéry poseert bij een van zijn Natasja muurtekeningen in Café Braham. Daarnaast zien we Dokter Zwitser van Marc Wasterlain (Foto: Robin Schouten)

01 juni 2020

Wasco - Uitreiking Stripschapprijs op Stripjournaal


In samenwerking met Margreet de Heer, de Stripmaker des Vaderlands, en Stripjournaal werd zaterdag 30 mei jl. op stripjournaal.com de Stripschapprijs 2020 aan Wasco uitgereikt. Klik op deze link voor het ruim half uur durende verslag van de uitreiking. Ook met felicitaties van stripuitgever Hansje Joustra, zijn collega's Typex en de vier tekenaars van Lamelos en zijn uitgever Wiebe Mokken van Scratch. De video wordt gepresenteerd door Robin Vinck en besloten met een dankwoord van Wasco zelf.

Normaal gesproken worden de Stripschapprijzen uitgereikt op De Stripdagen, maar in verband met de coronamaatregelen was dat nu onmogelijk. Het Stripschap is blij dat de prijs op deze bijzondere manier toch kon worden uitgereikt. Meer informatie over Wasco en over de Stripschapprijs is te vinden op stripschapprijs.nl.

Een boek van Wasco, verschenen in 2017 bij Scratch.

Ook de Stripschappenningen voor Album van het Jaar 2019 en Jeugdalbum van het Jaar 2019 werden 30 mei uitgereikt, maar dan online in samenwerking met RTV Noord-Holland, het stripmagazine StripGlossy en 'Dutch Lucky Luke' Rutger Gret. Een verslag hiervan is eveneens te zien op het digitale stripflatform Stripjournaal.
Alle informatie over deze prijzen en de genomineerde stripalbums is te vinden op stripschapprijs.nl.


Album van het Jaar 2019 is geworden De meimoorden van schrijver Jacques Post, naar zijn gelijknamige boek, en tekenaar Eric Heuvel (bekend van 'January Jones'). De prijs van Jeugdalbum van het Jaar 2019 viel op Helemaal wild! van Jan-Willem Spakman.


De samenwerking met Stripjournaal en de eerste Stripmaker des Vaderlands, Margreet de Heer, is begonnen in 2018, toen De Stripdagen voor het eerst werd georganiseerd tijdens Heroes Dutch Com. Deze kreeg in 2019 een vervolg, ook op HDCC. Voor deze keer gebeurde dat dus online, nu alle stripfestivals zijn afgelast of uitgesteld.

Kjell Knudde en Bas Schuddeboom, het team van Comiclopedia.

De P. Hans Frankfurtherprijs 2020 aan het team van Comiclopedia en de Bulletje en Boonestaak Schaal worden later dit jaar, hopelijk live, uitgereikt. 

28 mei 2020

Coronastripboek bij stripwinkels in Nederland en België


Op 11 mei gingen eindelijk de stripwinkels in België weer open. En al hoefden de stripwinkels in Nederland tijdens de coronacrisis niet te sluiten, de klandizie zal vast minder zijn geweest dan in een normale wereld. Daarom is er een mooi initiatief ontstaan vanuit de stripwereld. De Vlaamse uitgeverij Oogachtend en de Nederlandse Uitgeverij L sloegen de handen ineen om een gezamenlijk album te produceren dat winkeliers gratis aan hun (trouwe) klanten kunnen weggeven: Striphelden versus Corona.

Bijdragen van o.a. Eric Heuvel, Martin Lodewijk, Aloys Oosterwijk, Kim Duchateau en Kenny Rubenis

Maar liefst 65 Vlaamse en Nederlandse stripmakers hebben belangeloos bijdragen geleverd die zijn gebundeld in een boek van 80 pagina’s. Pieter de Poortere (Boerke) maakte de covertekening. Teun Berserik mocht speciaal en exclusief voor dit album een cartoon van Blake en Mortimer tekenen.


Verder kun je een toepasselijke gag, cartoon of illustratie verwachten van o.a. Serge Baeken, Jan Bosschaert, Ken Broeders, Charel Cambré, Robbert Damen, Kees de Boer, Frodo de Decker, Fred de Heij, Aimée de Jongh, Marissa Delbressine, Johan de Moor, Jorg de Vos, Peter de Wit, Ype Driessen, Thomas Du Caju, Mars Gremmen, Ilah, Daan Jippes, Lectrr, Gerard Leever, René Leisink, Martin Lodewijk, Romano Molenaar, IJsbrand Oost, Danker Jan Oreel, Remco Polman, Mark Retera, Joost Swarte, Urbanus, Gerben Valkema, Marq van Broekhoven, Judith Vanistendael, Hans van Oudenaarden, Jean-Marc van Tol en Roelof Wijtsma.

Gerben Valkema en Eric Hercules - Elsje

De bedoeling is dat de winkelier dit boek aan de klant cadeau doet. Elke klant die 15 euro besteedt in zijn/haar stripwinkel krijgt dit boek cadeau. Rep je dus naar je lokale stripwinkel en vraag ernaar ... op veilige afstand!

Ken Broeders - Driftwereld

10 mei 2020

Eppo 9 - De boekenkast van Margreet de Heer

Margreet de Heer, 8 januari 2020 (Foto: Robin Schouten)

In Eppo Stripblad nr. 9 staat van mij De boekenkast van... Margreet de Heer. Ze maakt autobiografische, kinder -en ook educatieve strips met de In beeld… reeks. In 2017 werd zij gekozen tot Stripmaker des Vaderlands. Voor Eppo maakte Margreet grafische interviews met Ger Apeldoorn, Kenny Rubenis en Mars Gremmen. 'Bij Lambiek heb ik 5 jaar lang een opleiding gehad, dankzij mijn stripvaders Kees Kousemaker en Klaas Knol. Mijn favoriete boeken staan ook bij de strips die me nog steeds inspireren.'
Eppo nummer 9 ligt tot 14 mei in de winkels en is ook los te bestellen via de Eppo site.

De cover van Eppo 9, 2020 is geschilderd door Fred de Heij.

07 mei 2020

30 april 2020

Vlaams of niet Vlaams, dat is de kwestie

Er is een prangende vraag opgekomen. Recent kwam Incognito Comics een Suske en Wiske uit de ongekleurde reeks onder ogen: De Mottenvanger met ‘Amsterdam’ als afzender op het titelblad. Een Nederlandse uitgave dus en wel uit 1958. So far so good.
Nu blijkt bij het vergelijken van het boekblok met die van een Vlaamse editie dat in beide boekskes de sappige taal van onze zuiderburen in de ballonnen staat. Niks Nederlands. Puur Vlaams!
Even voor de zekerheid de tweede druk van Het Eiland Amoras uit 1948 vergelijken met de noordelijke versie 1a uit 1959 en dan zie je dat die laatste, zoals verwacht, is hertaald naar het Nederlands. Er is dus wel degelijke puur Hollands gebruikt wil ik maar zeggen. Naar aanleiding hiervan verder in de collectie gedoken en jawel; tot op heden is er nog een exemplaar gevonden met die 'mix' en wel De Lachende Wolf. Ook hier staat er duidelijk dat het een Nederlands (Amsterdam) exemplaar betreft terwijl de tekst (en meer) overduidelijk Vlaams is. Het betreft hier steeds exemplaren uit de latere jaren 50.

Hoe kun je nu zien dat een Vlaam een Vlaam is?
In de eerste plaats is een aanwijzing dat op de achterkant in de rij van titels als eerste de typische Belgische uitgaven staan zoals Prinses Zagemeel en De Zwarte Madam. Dat is bij De Lachende Wolf in kwestie aan de orde. In de Hollandse uitgaven zijn De Tuftuf-club, De Stierentemmer etc. genoemd. En natuurlijk is er op het titelblad te lezen: Antwerpen, Brussel, Gent, Leuven en voor de noordelijke variant Amsterdam.

De indicatie voor een Vlaams exemplaar.

Frappant is dat op de cover van het beoogde album nummer 17 staat. Dat hoort bij de Vlaamse ongekleurde reeks. Bovendien heeft het een type papier dat gelijk is aan de Belgische uitgaven. De dragers voor dat drukwerk zijn over het algemeen dikker, terwijl de Nederlandse exemplaren met gestreken en dunner papier zijn uitgevoerd (hoewel de Vlaamse exemplaren van begin jaren zestig, ongekleurd, eveneens gestreken papier kennen).

Vlaams genoeg?  Is dus uit een Hollands exemplaar!

Een verklaring kan het gelijktrekken van de taal zijn, waartoe op een gegeven moment is besloten en waardoor er fouten kunnen zijn gemaakt in het opmaak- of drukprocedé. Maar die omwenteling gebeurde pas in 1964 als de vrouw des huizes zegt; 'Lambiek, vanaf nu spreken we beschaafd Nederlands.' Alsof het sappige Vlaams onbeschaafd is. Geen issue dus.

Vlaamser is het niet te maken.

Je zou eventueel toch kunnen denken dat hier dus een mogelijke verwarring binnen de opmaak of van de clichés heeft plaats gevonden. Er werden immers al sinds 1953 exemplaren gemaakt in het Nederlands, naast het Vlaams. Als die 'mix' van Vlaams in een Nederlandse jas komt doordat de clichés blijkbaar meerdere keren verwisseld worden, is dat best ver gezocht. Dat doe je een keer en daarna let je beter op (zie ook de Uitglijer in Tintin: Le Sceptre d'Ottokar). Zo niet bij ons jeugdige tweetal. Er heeft zich blijkbaar een ezel steeds aan diezelfde steen gestoten. Daarmee komt een andere vraag op (vragen te over zou je kunnen zeggen): zijn die Hollandse exemplaren allemaal bij dezelfde drukker gedrukt, of is dat aan een andere drukker uitbesteed of zelfs aan meerdere drukkers? Als dat eerste het geval is, is het verwarren van de clichés wel wat meer voor de hand liggend, maar overtuigt ons nog steeds niet echt.

Willy Vandersteen-biograaf Peter van Hooydonck is bereid gevonden om, na flink wat speurwerk, een interessante hypothese los te laten op bovenstaande. Vooraf gaf hij aan dat dit wel reeds bekend is in de stripwereld. Zijn verklaring luidt als volgt; ‘Voor de Nederlandse boekuitgaven verscheen eerst een publicatie in de Nederlandse kranten en kwamen er derhalve aangepaste clichés. Deze werden later dan gebruikt voor de Hollandse albums. Een aantal titels, namelijk de eerste zes Vlaamse uitgaven (Amoras tot en met De Zwarte Madam) zijn in de Nederlanden aanvankelijk niet gepubliceerd. Dit omdat men vond dat de personages nog te veel in ontwikkeling waren en als te onherkenbaar werden bestempeld. Daarom staan deze niet genoemd in de nog verkrijgbare titels op de achterzijde van de 'Amsterdam'-exemplaren. In die rij horen feitelijk ook De Mottenvanger en De Bokkerijders thuis. Tevens zijn er geen voorpublicaties geweest van De Stalen Bloempot en De Lachende Wolf in de Nederlandse dagbladen. Zo zijn er dus vermoedelijk meer van die mix-exemplaren te ontdekken.
Het succes van dit avontuurlijke kinderpaar was in ons land echter zo groot dat besloten is uiteindelijk ook de eerdere Vlaamse titels uit te geven. Omdat clichés maken duur was, en de oplage vermoedelijk als te gering werd ingeschat en dus de kosten de winst te veel zouden drukken (commentaar IC), werd besloten Vlaamse clichés te gebruiken die, min of meer afgedwongen, een titelpagina 'Amsterdam' kregen voor de Hollandse tint.
De albums bleken echter goed te lopen, want hierna, in 1959, werd Het Eiland Amoras wel op de juiste, kostenverhogende manier aangepakt en de taal integraal aangepast.
In 1964 werd, zoals we zagen, volledig overgegaan op het Nederlands voor alle albums en werd dit taal-kostenprobleem getackeld en kon volstaan worden met één cliché voor het gehele Nederlandse taalgebied.
Het siert Van Hooydonk dat hij zijn zeer plausibele mening over dit onderwerp graag ruilt voor die van een ander. Bij Incognito Comics wordt getwijfeld of er een andere en meer passende verklaring te vinden is. In elk geval schaar ik vooralsnog het geschetste fenomeen onder een opzettelijke Uitglijer. En misschien moet de catalogi worden aangepast aan het (her)ontdekte bestaan van deze afwijkers.  (HvK)


Mea culpa, 28 mei 2020

Er zijn wat reacties gekomen op deze Uitglijer. 
Peter van Hooydonck heeft bij zijn 'oplossing' voor het feit dat een puur Vlaams exemplaar van Suske en Wiske in de ongekleurde reeks op de titelpagina Nederland (Amsterdam) als afzender heeft, niet direct gezegd dat alle vroege Vlaamse verhalen zoals de De Witte Uil, De Zwarte Madam e.d. daadwerkelijk uitgegeven zijn in Nederland op die manier. Een aantal lezers gaf aan dat die vroege Vlaamse titels uit België moesten komen en twijfelen er aan of het met die titels allemaal zo is gegaan als beschreven. Van Hooydonck echter geeft aan dat de Vlaam in een geforceerd Hollands jasje voor meer titels kan voor komen. Het fenomeen is inderdaad door ons alleen waargenomen bij De Mottenvanger en De Lachende Wolf. Maar Van Hooydonck redeneerde gewoon verder en geeft aan dat het theoretisch mogelijk is dat ook de andere vroege Vlamen in hun Vlaamse gedaante uitgegeven zijn met Amsterdam op de titelpagina. Ik moet schoorvoetend toegeven dat in het artikel te veel de suggestie is gedaan dat de vroege Vlamen in Nederland allemaal werkelijk zo zijn uitgebracht. Bij deze dus een correctie met schaamrood op de kaken.  (HvK)

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog levert hij (on)regelmatig bijdragen met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes.

Zijn bijdragen: 
Guus Slim: Kamerlid PiemelHergéSuske en Wiske: De Tartaarse helmTintin: Le Sceptre d'OttokarSchanulleke (Suske en Wiske)Suske en Wiske: De Tartaarse helm (2)Suske en Wiske: De RingelingschatUitglijers met dubbele betekenissen?Uitglijer Guus Slim: Bomaanslag in de bergenEen speurtocht naar striptekenaar en scenarist PizarroDe Uitglijers van Eddy PaapeDan CooperDe Tartaarse helm (Jeugd Revue)Majesteitelijke UitglijerFournier, Suske en Wiske en Dick BosFoute teksten bij onze wereldvermaarde held (Kuifje)Rik overleeft de kogels (Rik Ringers)Hoe geel is een bruine schoen ? (Ton en Tinneke)Je 1e druk Amoras: misschien geen volledige 1e drukJansen is de naam (Kuifje)Magda van TilburgHergé als geweten van de wereldUitglijer over een BommeljasUitglijer Paul PanterUitglijers Suske en Wiske, Jan Kordaat, Buck DannyLinks is niet rechts en andersom (Blake en Mortimer)De Vallei heeft foutjes (Blake en Mortimer)Poederdons in plaats van zwaard (Akim)Uitglijer Sirius door albumuitgaveDe Uitglijer die geen Uitglijer is (Jacques Martin)Jerry en Valentin glijen uit (Jerry Spring en Kuifje)Kuifje - Uitglijers in zwart-wit edities en Uitglijer Robbedoes en Kwabbernoot.