12 september 2019

Tiende editie Stripfeest Brussel - 13 tot 15 sept.

François Schuiten tekende het affiche met Blake en Mortimer.

Al sinds het begin van vorige eeuw is België het stripland bij uitstek. Heel wat tekenaars en scenarioschrijvers uit Brussel en de rest van het land genieten een internationale uitstraling. Het Stripfeest is al vanaf de eerste editie in 2010 een niet te missen afspraak voor iedereen die van strips houdt. Of het nu gaat om liefhebbers of specialisten, jong of oud. Elk jaar kan het Stripfeest rekenen op meer dan 100.000 bezoekers en zo’n 300 auteurs.

Ook tijdens de tiende editie zijn er weer heel wat activiteiten met signeersessies, de Balloon’s Day Parade, exposities en veel meer. Van 13 tot 15 september vindt het Stripfeest niet alleen in het Warandepark plaats, het neemt ook zijn intrek in het prestigieuze Paleis voor Schone Kunsten in Brussel, BOZAR. De twee unieke locaties zijn complementair aan elkaar en bieden het Stripfestival extra mogelijkheden. De festivalgangers kunnen er vrij rondlopen, deelnemen aan de vele gratis activiteiten en kennismaken met de nieuwigheden op het festival.
Dit jaar staan er honderden signeersessies, vertoningen van tekenfilms in avant-première, tentoonstellingen en ontmoetingen met beroepstekenaars op het programma. Voor de derde keer worden ook de Atomiumprijzen uitgereikt. Dat gebeurt tijdens een gala-avond. Er wordt niet minder dan 90.000 euro aan prijzengeld uitgedeeld aan de beste stripverhalen van het voorbije jaar.


Tijdens het Stripfeest leeft heel Brussel mee op het ritme van het stripverhaal. Er zijn gratis wandelingen langs de stripmuren in Brussel en heel wat organisaties van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bieden animaties aan rond de negende kunst. Van 13 tot 15 september 2019 ontsnap je niet aan de strip in Brussel.

Kijk voor alle info op: stripfeest.brussels/stripfeest 

31 augustus 2019

Peter de Wit maakt boek over Wilbert Plijnaar


Stripmaker Peter de Wit (Sigmund, S1ngle) maakt een boek gemaakt over de carrière van zijn collega Wilbert Plijnaar (Sjors en Sjimmie, Claire) die hij eind jaren 70 leerde kennen bij het stripblad Eppo. In november verschijnt de exclusieve uitgave Wilbert Plijnaar, Rotterdammer in Hollywood. Naast een uitgebreid dossier over deze stripmaker, scenarist, ideeënman, illustrator en story artist bevat dit artbook de hilarische strips Koen Kalkoen en Ko en Oom Jo uit de Eppo. Daarnaast zijn de bijdragen aan Donald Duck en Pep opgenomen en bevat het een ruim overzicht van zijn stijlvolle oeuvre als illustrator.

Wilbert Plijnaar is sinds 1995 woonachtig in Hollywood en heeft de afgelopen 25 jaar als story artist aan succesvolle animatiefilms als Ice Age, Shrek en Despicable Me zijn naam verbonden. Deze periode krijgt in deze uitgave ruim aandacht in tekst en beeld. Het boek verschijnt in hardcover met circa 240 pagina’s in kleur, formaat 260 x 240 mm liggend en genaaid gebonden.

Wilbert Plijnaar, Rotterdammer in Hollywood zal verschijnen in een beperkte oplage. Om zeker te zijn van een exemplaar kun je nu alvast bestellen. Maak € 52,50 (boek plus verzendkosten) over op bankrekening NL 38 INGB 00048542 83 t.n.v. Peter de Wit-Strips o.v.v. Wilbertboek. Rond half november wordt het boek gestuurd naar het door jou opgegeven adres.

Je kunt ook je bestelling afhalen bij de stand van Peter de Wit tijdens het Cross Comix festival in Rotterdam op zondag 17 november 2019. In dat geval maak je € 45,- euro over en ontvang je ter plekke een door Wilbert Plijnaar gesigneerd exemplaar.
Attentie: Een toegangskaartje voor het Cross Comix festival kost € 17,50. Wellicht is dat wat prijzig om een boek af te halen. Je kunt in dat geval ook € 52,50 overmaken, dan wordt het boek over Wilbert Plijnaar gesigneerd thuisgestuurd.

30 augustus 2019

Vijfde Undertaker van start in Eppo


In Eppo stripblad nr. 17 is het vijfde Undertaker deel van start gegaan, De witte indiaan. De redactie kreeg deze topstrip van Ralph Meyer (tekeningen) en Xavier Dorison (scenario) geheel onverwacht in de mailbox en besloot om de geplande westernachtige strip Nevada van Colin Wilson on hold te zetten. Die verschijnt binnenkort ook, staat in de Eppo Update. Maar nu eerst genieten van de nieuwe Undertaker dat naar mijn mening een van de beste westernstrips van dit moment is.

Eppo nr. 17 ligt tot 5 september in de winkels en is ook te bestellen via de Eppo site.

Ralph Meyer's cover voor het aanstaande Undertaker album (en nu ook Eppo nr. 17) is subliem. 

23 augustus 2019

Jerry en Valentin glijen uit

We lezen het album Mijn vriend Red / De eenzame wolf van Jijé (Joseph Gilain 1914-1980) uitgegeven door Dupuis in 1965. Hier wordt een indiaan beschuldigd van moord en men wil de man ophangen. Om met Koot en Bie te spreken; gewone usance.

Hoe geel kan een 'rode' zijn?

Jerry Spring die als marshall optreedt voorkomt dit. Om aan te duiden dat we hier met racisme te maken hebben in het oude goede Amerika, krijgt de indiaan het etiket 'gele' opgedrukt. En ook 'hond' om de afwijzing van dit ras nog sterker te maken. Hm. Die kleuraanduiding is opmerkelijk. Jacobs heeft ons gewezen op de bijnaam 'gelen' als het gaat om oost-Aziatische typen zoals uit de eerste twee albums van Blake en Mortimer is te leren (Het geheim van de Zwaardvis 1 en 2). Nu is het de vraag of een Aziaat echt zo geel is dat hij als dusdanig kan worden geduid. Maar dat geldt ook voor een indiaan die doorgaans als rood wordt geëtiketteerd. De kleuren zijn in mijn herinneringen te uitgesproken om die op een mens te plakken. Dat is goed door te trekken want in de voormalige kolonie van Nederland, Nederlands Indië nu Indonesië, werden bepaalde groepen weggezet als blauwen. Er zijn diverse verklaringen voor, maar het is uiteindelijk een scheldnaam geworden. Blauw van huidskleur zijn ze niet, net zo min als een Japanner geel is en een indiaan rood. Enfin. What's in the colour.

 Wat Jacobs betreft wordt de Japanner bij het gele ras ingedeeld 

Kan de indiaan dan een soort Aziaat zijn, of op zijn minst er vanaf stammen dan wel iets gemeenschappelijks hebben in het DNA dat 'geel' rechtvaardigt? Dat is wel lange tijd gedacht, maar genen-onderzoek heeft aangetoond dat de Amerikaanse indiaan sterke verwantschappen heeft met Europese groepen waaronder de Basken die na de ijstijd zich, al mengend met andere stammen en volkeren, verder trokken. Uiteindelijk ging die mix de Beringstraat over die toen droog was gevallen en kwam zo in Amerika terecht. Daar ontwikkelde de mens zich steeds verder als wat we nu zien als indiaan. Ook in dat licht is de kleur door Jijé dus volstrekt verkeerd gekozen. En de vertaler is nogal trouw geweest toen hij deze ballon vertaalde, want in het Frans staat er 'on va brancher ce chien jaune sur l'heure'. Jaune is onbetwist geel. Maarrr... een vriend van mij gaf de suggestie dat het Franse geel hetzelfde zou kunnen betekenen als het Engelse geel, namelijk laf. Dan zou een gele hond eigenlijk vertaald moeten worden als laffe hond. Vertaalbureaus gebeld... maar nee, ce chien jaune is geen laffe hond... jammer. En zo is geel voor een Indiaan blijvend onbetwist én wetenschappelijk bewezen een Uitglijer, zij het een kleine.

Kuifje als hoezenpoes

Dan toch nog even Kuifje met iets wonderlijks. Dit is ontleend aan een artikel in het stripinformatieblad Striprofiel nummer 49 uit 1984. Daarin staat het opvallende verschijnsel dat opzet verraadt. Kuifje krijgt op bladzijde 10 van De juwelen van Bianca Castafiore (1e druk, 1963) een vinylplaat van Bianca Castafiore aangeboden; de Juwelenaria in de opera Faust. Dat Faust staat nogal pontificaal op de hoes.

 De gewraakte scène
Niets bijzonders natuurlijk en aardig van de zangeres om die plaat te schenken, maar in een aantal opvolgende edities van het album is de naam Faust (opera van Gounod) weggelaten zonder enige reden. In het tekstballonnetje een kadertje later wordt de titel van de plaat ook gewoon 'gedacht' door Kuifje. Dus snijdt het weglaten op de hoes geen hout. Er zit geen copyright op etc... dus het kan niet anders of het is doelbewust zo gedaan.

Een naamloos geval

Achterop de hoes van de plaat zien we eveneens dat de titel is weggelaten. Dat riekt naar opzet. Verwarring zaaien in de wereld van de strip. Dat is het. Casterman bezondigt zich er aan zoals meerdere uitgeverijen. In latere edities is Faust gewoon weer terug op zijn oorspronkelijke plek. Raadsel alom. Maar de Uitglijer zal niet de Uitglijer zijn als er geen nieuwe ontdekking ingebracht kan worden. In veel latere, zeg maar huidige, uitgaven staat er heel iets anders op de hoes; namelijk Margaretha. Dit is Bianca Castafiore's artiestennaam in die opera. Het waarom van het ineens hanteren van díe naam is even onduidelijk.

Van Faust naar Niks en weer naar Faust en dan naar Margaretha

Ik ben benieuwd of er nog meer varianten te vinden zijn op dit thema... meld dit s.v.p. Vooralsnog beperkt het zich tot deze drie wisselingen.
Die dwaalsporen zijn in Hergé zijn creaties niet vreemd. Het staat stijf van dergelijke grappen en grollen. Dat geldt ook voor de naam van de held in het Frans. In dezelfde uitgave van Striprofiel haalt Hergé de schouders op over de onmogelijk naam van onze held, Tintin, die in het dagelijks leven niet voor komt. "Het is gewoon een naam", antwoordt de maker op de vaak herhaalde vraag. Het heeft ook geen betekenis... gewoon ontsproten aan de brein, schetste Hergé steeds. Nu blijkt met wat speurwerk van de Striprofiel redactie dat Tintin een verkleining is van Valentin. En er is zelfs de vrouwelijke variant Tintine, ofwel Ernestine verkleind. Uit het niet beantwoorden van de herhaalde, en blijkbaar antwoordloze vraag blijkt dat Hergé graag rookgordijnen optrok. Zoals dus ook met die titel van het vinyl, alhoewel Margaretha pas ver na zijn overlijden werd gehanteerd. Grapje van de bewerker van de clichés (zie de fietser in De Tartaarse helm van Suske en Wiske)? Of is dit het verder voeren van dergelijke grappen door de erven?

Frappant is wel dat Jacobs deze geintjes ook flikte in zijn Blake en Mortimers. Zijn na-opvolgers hanteren regelmatig eveneens die 'op het andere been'-zet foutjes (zie de recente Uitglijer van de Vallei der onsterfelijken). We moeten niet vergeten dat Jacobs een van de meest belangrijke medewerkers is geweest van Hergé en zeg maar rustig bevriend was met hem. Wellicht verzonnen ze samen allerlei Uitglijers en is dat nagevolgd door velen, tot zelfs nu aan toe. In elk geval wordt de oplettende lezer op een verkeerd been gezet, en dat lukt nog steeds erg goed. Wat dankbare stof oplevert voor deze stukjes.

Met excuus voor de zwart/wit illustratie. Die is overgenomen van Striprofiel. Het originele album zonder titel op de hoes is nogal zeldzaam. Vermoedelijk een collectors item en derhalve voor IC onvindbaar.
Met dank aan Menno Barkema van stripwinkel Mevrouw Kern/de Leidse Stripshop voor het zoeken in zijn rijke voorraad 'Juwelen' waardoor de ontdekking 'Margaretha' kon worden gedaan, en aan Willem van Helden die de scène met de 'gele hond' in zijn Franse collectie opzocht. (HvK)

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog levert hij (on)regelmatig bijdragen met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes.

Zijn bijdragen: 
Guus Slim: Kamerlid PiemelHergéSuske en Wiske: De Tartaarse helmTintin: Le Sceptre d'OttokarSchanulleke (Suske en Wiske)Suske en Wiske: De Tartaarse helm (2)Suske en Wiske: De RingelingschatUitglijers met dubbele betekenissen?Uitglijer Guus Slim: Bomaanslag in de bergenEen speurtocht naar striptekenaar en scenarist PizarroDe Uitglijers van Eddy PaapeDan CooperDe Tartaarse helm (Jeugd Revue)Majesteitelijke UitglijerFournier, Suske en Wiske en Dick BosFoute teksten bij onze wereldvermaarde held (Kuifje)Rik overleeft de kogels (Rik Ringers)Hoe geel is een bruine schoen ? (Ton en Tinneke)Je 1e druk Amoras: misschien geen volledige 1e drukJansen is de naam (Kuifje)Magda van TilburgHergé als geweten van de wereldUitglijer over een BommeljasUitglijer Paul PanterUitglijers Suske en Wiske, Jan Kordaat, Buck DannyLinks is niet rechts en andersom (Blake en Mortimer)De Vallei heeft foutjes (Blake en Mortimer)Poederdons in plaats van zwaard (Akim)Uitglijer Sirius door albumuitgave en De Uitglijer die geen Uitglijer is (Jacques Martin).

13 augustus 2019

Eppo 16 - De boekenkast van Achdé

Achdé voor een van zijn boekenkasten. © Foto: Valérie Darmenton (2019)

In Eppo nr. 16 staat van mij De boekenkast van... Achdé. De Fransman is de tekenaar van Lucky Luke en de opvolger van Morris sinds zijn dood in 2001. De afgelopen jaren zijn al diverse verhalen van zijn hand in Eppo voorgepubliceerd zoals ook de meest recente, ‘Een cowboy in Parijs’ (scenario: Jul) waarin de eenzame cowboy voor het eerst naar Europa gaat. Zelf schrijft Achdé nog de spin-off Kid Lucky dat ook in Eppo is verschenen. Hij is een echte stripliefhebber. Als favorieten koos hij voor boeken van vier stripauteurs (Morris, Uderzo, Franquin en Herriman) die belangrijk waren tijdens zijn jeugd en hem nog altijd inspiratie geven.

Eppo nummer 16 ligt tot 22 augustus in de winkels en is ook te bestellen via de Eppo site.

Eppo 16, 2019 (cover: Kim Duchateau) met De boekenkast van Achdé.

31 juli 2019

Daan Jippes - Onuitgegeven inhoudspagina, 1971


Wilbert Plijnaar (bekend als coauteur van Sjors en Sjimmie en Claire) heeft de afgelopen maanden een grote schoonmaak gehouden en vond in zijn archieven allerlei bijzondere originelen. Zoals deze inhoudspagina van Daan Jippes die hij in 1971 maakte voor een eenmalig blad met interviews dat Plijnaar wilde maken maar nooit verschenen is. Gelukkig heeft hij, nu hij met pensioen is, de tijd om in Californië (waar hij sinds 1995 woont) allerlei mappen en dozen onder het stof vandaan te halen uit de tijd dat hij nog werkte voor de stripbladen Pep en Eppo. En is hij zo vrijgevig om zijn vondsten te delen op de Facebookpagina De Jaren Eppo.

Eerder plaatste ik een Agent 327 tekening van Martin Lodewijk (en met hemzelf) dat ook bedoeld was voor Wilberts blad met interviews van allerlei stripauteurs. Welke dat geweest zouden zijn lees je in de balloen van Jippes' tekening. Ik noemde het op De Jaren Eppo 'een pareltje'. En Plijnaars reactie daarop was: "Dat meesterlijke inktwerk! Elke lijn drukt een ander materiaal uit door middel van het gewicht wat Daan het meegeeft. Wie is er nu nog zo virtuoos?"

28 juli 2019

Joost Swarte - Cover The New Yorker


De Haarlemse illustrator en striptekenaar Joost Swarte (1947) maakt al jarenlang covers voor het toonaangevende Amerikaanse weekblad The New Yorker. Dit is zijn nieuwste, voor de editie van 29 juli 2019. Titel van zijn coverillustratie is: Traveling can ruin dream destinations.

Op de site van The New Yorker staat ook een interview met Swarte door Françoise Mouly, vergezelt met schetsen die hij maakte tijdens zijn vakantie.

Swarte's eerste schets en een kleurstudie voor de cover (© The New Yorker)