Stripschrift 499 - Gerard Soeteman (1936-2025)

 

Gerard Soeteman in Stripschrift nr. 499, juli 2025. (Foto: Robin Schouten) 

Voor het nieuwste nummer van stripinfoblad Stripschrift, nr. 499 heb ik een In Memoriam geschreven voor de op 16 mei overleden filmscenarist Gerard Soeteman (1936-2025) die samenwerkte met regisseurs Paul Verhoeven en Fons Rademakers, maar ook stripscenario's schreef van Steven Severijn voor René Follet en Floris voor Gerrit Stapel.

Het artikel is op een pagina gepubliceerd met bovenstaande foto van Soeteman, die ik had gemaakt toen ik hem interviewde voor De boekenkast van... rubriek in Eppo nr. 6 van 2024 (zie dit bericht). Deze foto was nog niet gebruikt. 

Stripschrift nr. 499 (juli 2025) is te bestellen via de site van Stripschrift, het oudste stripinformatieblad ter wereld. 

Eppo 11 - De boekenkast van Hans van den Boom

Hans van den Boom thuis in Zelhem, 30 okt. 2024 (Foto: Robin Schouten)

In Eppo nr. 11 van 2025 staat van mij De boekenkast van… Hans van den Boom. Sinds 1982 is hij de uitgever van Arboris en bracht hij boeken uit van stripauteurs als François Schuiten, Jan van Haasteren, Hermann, Dick Matena, Franz, Hanco Kolk, Aloys Oosterwijk en Peter Nuyten. 

Eppo nummer 11, 2025 (met cover van Storm) is los te bestellen via de site van  Eppo en Uitgeverij L

Voordat Hans van den Boom (1951) uitgever werd, werkte hij bij uitgeverij Oberon en was hij redactielid van de bladen Stripschrift en De Vrije Balloen. Een van Arboris’ eerste grote successen was Elfquest. Arboris gaf het verder ook zes edities van het Stripjaarboek uit, was vanaf nummer 5 de uitgever van het stripblad Titanic (1984-1989), en in 1983-1988 van de albumreeks ‘Uit de Toonder studio’s’ met zeldzame krantenstrips uit de jaren zestig en zeventig. 

Dick Matena - Cover Titanic nr. 18, 1986

Tegenwoordig geeft Arboris ook de integrale boeken uit van o.a. Tanguy en Laverdure, Mac Coy, Brammetje Bram, Maarten Milaan, De Beverpatroelje, de Indianenreeks van Hans Kresse, en Steven Severijn van tekenaar René Follet, waarvan recent het derde en laatste deel 'Thuis' (zie deze recensie) is verschenen, met verhalen van de op 16 mei jl. overleden scenarist Gerard Soeteman. Lees hier een IM over Soeteman en zijn stripscenario's op Stripspeciaalzaak.

Eppo 6 - De boekenkast van Gerard Soeteman

 

Soeteman met het laatste Steven Severijn boek dat hij schreef voor Follet. (Foto: Robin Schouten, 2024)

In Eppo nr. 6, 2024 staat van mij De boekenkast van... Gerard Soeteman. Hij schreef voor de Belgische striptekenaar René Follet de laatste vijf verhalen van Steven Severijn. Deze klassieke avonturenserie verscheen van 1975 tot 1982 in Eppo en wordt nu integraal uitgebracht in drie delen met achtergrond dossiers. Delen 1 (Het vertrek) en 2 (Onderweg) zijn inmiddels verschenen bij Arboris. 

Vóór zijn Eppo tijd werkte Soeteman met Gerrit Stapel aan Floris, een strip die voortvloeide uit zijn scenario’s voor de gelijknamige tv-serie met Rutger Hauer. Soeteman schreef ook de scenario’s voor beroemde Nederlandse films zoals Turks Fruit, Soldaat van Oranje, De Aanslag en Zwartboek.

Eppo nummer 6 (met cover van  René Uilenbroek) is te bestellen via de Eppo site.

René Follet - Steven Severijn, Eppo cover 1980

Links de cover voor Eppo 41-1980 en rechts een pagina uit Eppo 44-1980 

Eriq Taranaki is een stripliefhebber die vanuit Nieuw Zeeland met grote regelmaat bijdraagt aan de Facebookgroep De Jaren Eppo waar hij zijn bevindingen uit de Eppo historie laat zien met collages. 

Zo kwam hij erachter dat René Follet de cover voor Eppo nr. 41-1980, bij aanvang van het zevende Steven Severijn verhaal 'Rozen voor Mata Hari', niet speciaal getekend heeft. Het blijkt een collage te zijn van drie tekeningen uit een pagina van het verhaal dat pas drie nummers later in Eppo stond, in nummer 44-1980. Verantwoordelijk voor dit mooie plak en knipwerk was Eppo vormgever Kees Klaver. Toch had de inkleuring van het gras wel iets minder 'rood' gemogen.

Eppo 7 - In Memoriam René Follet

René Follet thuis in Linkebeek, België in 2016 (Foto: Robin Schouten)

Op 14 maart overleed op 88-jarige leeftijd de Belgische grootmeester René Follet, in Nederland vooral bekend van de vroegere Eppo-reeks Steven Severijn. Speciaal voor Eppo nummer 7 schreef ik een In Memoriam voor Follet, die ik twee keer heb mogen ontmoeten voor een interview. Eppo 7 met het Follet artikel ligt tot 16 april in de winkels en is ook los te bestellen via de Eppo site.

Speciaal voor het artikel belde ik een half uur met Martin Lodewijk over Follet, waar hij diverse keren mee heeft samengewerkt, en nam ik contact op met Fred de Heij en Danker Jan Oreel, beiden grote fans van Follets werk. Hier is de uitgebreide versie van het IM artikel.

Steven Steverijn - Rozen voor Mata Hari (Silhouet, 2000)

René Follet (10 april 1931) tekende voor Eppo negen verhalen van Steven Severijn. Het zou de langstlopende serie uit zijn loopbaan worden die al in 1945 begon. “Ik heb altijd met veel plezier deze strip getekend vanwege de historie. En ook omdat er veel humor in de verhalen zat zoals die met de Russische kolonel (De dochter van de grootvorst en Rozen voor Mata Hari, RS) ”, zei Follet tijdens het interview voor De boekenkast-rubriek in Eppo 11, 2016 (zie deze link).
Het oeuvre van Follet bestaat vooral uit korte series of one-shots zoals Terreur en Shelena. Daarnaast heeft Follet altijd heel veel geïllustreerd. In de jaren zestig begon hij te werken voor de Nederlandse markt en maakte hij schitterende illustraties bij tekstverhalen voor de Pep en Donald Duck.

Illustratie voor De graaf van Monte Cristo (Donald Duck, 1981)

“Follet was in mijn jeugd overal”, herinnert Fred de Heij zich, “Ivan Zoerin, De Zingari, Steven Severijn, in alle bladen die ik las was Follet aanwezig. In de Donald Duck stond een geïllustreerd vervolgverhaal, De graaf van Monte Cristo. Zo verschrikkelijk mooi dat ik zelfs het verhaal gelezen heb om te zien welke passages hij illustreerde. En langzamerhand werd ik een steeds grotere fan.

In het Edmund Bell verhaal De zwarte schaduw (geschreven door Martin Lodewijk, RS) komt een pagina voor met de ideale afwisseling: leuk acterende poppetjes, en een overzicht van een haven waar een watervliegtuig landt. Ik vond dat de mooiste pagina die ik ooit gezien had. Zijn kracht was zijn handschrift, zijn virtuositeit, en daar kun je alleen maar naar kijken. In bewondering.”

Zijn meesterwerk
“Ik zag Follet voor het eerst in Robbedoes in 1949”, vertelt groot bewonderaar Martin Lodewijk. “Het was een tekening van een indiaan die een tomahawk gooide naar een paal en dat maakte als tienjarig jochie een ongelofelijke indruk op me. Het leefde en het bewoog, en dat was geweldig. Op stripgebied was ik diep onder de indruk van zijn verhaal met Maurice Tillieux, S.O.S. Jan van Gent dat volgens mij zijn meesterwerk is. Daarna wilde ik ook met Follet samenwerken. Wat jaren later ben ik naar Robbedoes gegaan en heb ik geprobeerd om Follet zover te krijgen om Jan Kordaat weer op te nemen. En dan wilde ik het schrijven. Follet las mijn synopsis maar hij zag het niet zitten. Het ging over vervalste schilderijen. Dertig jaar later heb ik bijna alles ervan gebruikt voor Agent 327: Het oor van Van Gogh", onthult Lodewijk.

René Follet in gesprek met Martin Lodewijk over Steven Severijn in Brussel, 1977 (Foto: Hans van den Boom)

Steven Severijn
In 1975 wilde Martin Follet naar Eppo halen. Het liefst wilde hij Steven Severijn zelf voor hem schrijven maar hij had geen tijd en daarom schreef Yvan Delporte het eerste verhaal: Het vertrek. Het basisconcept van Martin was dat het over een jongen ging die nooit in Amerika komt en steeds verder van zijn moeder en zuster raakt. Maar Delporte veranderde dat al snel in een jongen die overal ter wereld een avontuur beleefd. Na dit ene verhaal stopte Delporte ermee en vroeg Follet aan Jacques Stoquart, waar hij Ivan Zoerin mee had gemaakt, om de serie over te nemen. Onder Stoquart verschoven de verhalen zich naar het verre oosten wat Gerard Soeteman (bekend van zijn filmscenario’s voor Paul Verhoeven) in dank opgepakt heeft.

Tot en met 1982 werden er nog vier verhalen in Eppo gepubliceerd. De serie werd besloten met Cowboys en maffia. Op de laatste pagina’s vindt Steven zijn moeder weer terug en wordt hij herenigd met zijn Russische reisvriendin Paulina. Beiden zijn volwassen geworden en samen lopen ze uit beeld hun toekomst tegemoet. Een abrupt einde van deze serie, vindt ook Hel-tekenaar Danker Jan Oreel.  “Hij had er bij wijze van spreken 25 delen van gemaakt kunnen hebben. Ik was ooit thuis bij Peter de Smet en daar hing een originele Eppo-cover van Follet aan de muur. Het was voor een van de latere Steven Severijn verhalen en volledig in kleur uitgewerkt. Sindsdien ben ik hem blijven volgen en verzamelen. Al is daar geen beginnen aan vanwege zijn enorme productie. En dat 75 (!) jaar lang.

Steven Severijn (Collectie Danker Jan Oreel)

Het bijzondere aan zijn werk? Hij laat het er zo makkelijk uit zien, alsof het zo op het papier gesmeten is. En dat zijn de beste. Als ik even in een dipje zit dan pak ik bijvoorbeeld het overzichtsboek René Follet, un rêveur sédentaire en dan weet je weer hoe het moet.“

“René was niet altijd even gelukkig in zijn keuzes voor de scenario’s", vertelt Lodewijk tot slot. Bovendien was hij nogal een karakter, zeg maar eigenwijs. Dat merkte ik nog eens toen ik Edmund Bell voor hem schreef (in 1989 en 1990, RS). Maar de man was werkelijk een fabuleuze schilder en tekenaar. Hij heeft tot het laatst gewerkt, ongelofelijk.” (RS)

Zelfportret van Follet die zijn stripheldin Shelena schildert (2016)

Op avontuur bij René Follet expo - Tot 17 juli

In het Kunstcentrum van het Rood Klooster in Oudergem, vlakbij Brussel, loopt nog tot 17 juli 2016 een tentoonstelling met originele illustraties en strippagina's van de Belgische stripauteur René Follet: Le goût de l'aventure (vert: De smaak voor avontuur). In Nederland werd hij bekend door de serie Steven Severijn in het stripblad Eppo en zijn illustraties bij tekstverhalen in de bladen Pep en Donald Duck. Maar het oeuvre van Follet, dat inmiddels 70 jaar beslaat, is veel breder dan alleen strips. 

Frank Pé en Follet bij de hommagetekening van hun beiden.

Bovendien werd en wordt hij zeer gewaardeerd door allerlei bekende striptekenaars zoals Dany, Frank Pé en Emmanuel Lepage die een hommage brachten aan hun vriend en collega. Reden te meer voor het Kunstencentrum van het Rood Klooster om een tentoonstelling aan hem te wijden.

Een veelzijdig kunstenaar

René Follet werd in 1931 geboren en ging al op jonge leeftijd aan de slag als illustrator en striptekenaar. Vanaf eind jaren veertig illustreerde hij een aantal tekstverhalen voor de stripbladen Kuifje en Robbedoes en tekende ook korte strips voor deze bekende jeugdbladen. 

Voor zijn tekeningen inspireerde Follet zich op de wereld van de scouting en ontdekkingsreizigers; zijn papieren helden zijn altijd erg avontuurlijk ingesteld. 

Bovendien heeft deze veelzijdige kunstenaar heel wat strips op zijn palmares staan zoals Jan van Gent, De Zingari, De Ilias, Ivan Zoerin, Steven Severijn, Edmund Bell, Daddy, Ikar, Terreur en Shelena. Kortom: een hele reeks papieren avonturiers die het ontdekken waard zijn! 

In Rood Klooster kun je dan ook een selectie originelen bewonderen uit zijn strips, veel illustraties en ook hommages van bekende stripfiguren door Follet zelf getekend. 

Aan de balie van het kunstcentrum is, samen met allerlei boeken en publicaties van René Follet, ook een DVD te koop met een documentaire over Follet + extra's: La malle aux trésors de René Follet. Een fragment van 13 minuten is hier te bekijken. 

Foto's van de Follet tentoonstelling: Robin Schouten (2016)

Tot 17 juli 2016 – René Follet, ou Le goût de l'aventure - meer dan 120 originele illustraties en een kleine selectie strippagina's van de Belgische grootmeester Follet. Kunstcentrum Rood Klooster (Centre d’Art de Rouge-Cloître), Roodkloosterstraat 4, Oudergem (bij Brussel), België. Tel: +32 (0) 2 660 55 97. www.rouge-cloitre.be

Eppo 11 - Boekenkast van René Follet

René Follet in zijn atelier in Linkebeek, België op 21 februari 2016.

In Eppo nr. 11 staat van mij: De Boekenkast van René Follet. De Belgische grootmeester keert weer even terug in het stripblad waar hij van 1975-1982 de serie Steven Severijn voor tekende waarvoor de scenario's werden geschreven door Yvan Delporte, Jacques Stoquart en Gerard Soeteman. Daarnaast tekende Follet nog veel meer strips zoals Ivan Zoerin, De Zingari, Jan Kordaat, Edmund Bell (met twee scenario's van Martin Lodewijk), Terreur en Shelena. De vier boeken die de inmiddels 85-jarige Follet heeft gekozen zijn van auteurs die allemaal veel beweging in hun tekeningen hebben. Eppo nummer 11 ligt tot 9 juni in de tijdschriftenwinkels en is ook te bestellen is via de Eppo site. 

Copyright foto's: Robin Schouten (2016) Voor een hogere resolutie: incognito@comic.com

René Follet - Nieuwjaarswens met Steven Severijn en Stevenson

René Follet stuurde mij een nieuwjaarswens toe, met tekeningen van Steven Severijn (waarvan alle 9 delen integraal zijn uitgebracht bij de Waalse stripuitgeverij BD Must) en Stevenson, le pirate intérieur, het nieuwste stripboek van Follet (september 2013) dat hij rechtstreeks in kleur heeft getekend en vooralsnog alleen een Franse uitgave heeft gekregen bij Dupuis. Bekijk ook deze video met beelden uit de strip.

Nieuwjaarskaart René Follet

René Follet stuurde in de eerste week van januari deze nieuwjaarskaart naar me, met zijn strippersonages Steven Steverijn, Ivan Zoerin, De Zingari, Daddy, Shelena en Ikar (klik op de afbeeldingen voor een groter formaat). Een online bibliografie van deze Belgische grootmeester (geboren op 10 april 1931) is te lezen op www.folletbibliografie.be

Een handgeschreven boodschap van René Follet.