In Memoriam: Chris Berg (1969-2024) - Deel 1

 

Dr. Oscar Roberto Brouwer ontvangt van Chris een van zijn schilderijen bij het Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam, 16 juli 2024.

Het overlijden van Incognito-tekenaar Chris Berg op 29 juli jl. (zie dit bericht) heeft me diep aangegrepen. Het was half juni dat hij op Facebook uitleg gaf over zijn situatie. Begin april was hij onverwachts teruggekomen uit Chicago (waar hij sinds 1998 had gewoond) om zich in Nederland te laten behandelen voor een zeldzame vorm van kanker. Helaas was het al uitgezaaid. Kort na dat shockerende bericht had ik een lang telefoongesprek met hem gevoerd. Zijn levensverwachting was nog een paar maanden. Toch hield hij zich buitengewoon kranig en hij had weer volop contact met zijn ‘oude’ Rotterdamse vrienden, onder andere zijn studiegenoten van de kunstacademie (tegenwoordig Willem de Kooning Academie). Dat ze elkaar bijna tien jaar niet hadden gezien maakte niets uit. 

Michiel de Jong, Chris, Bram Spits en Luuk Bode in Alkmaar, 5 mei 2024.

Zijn daaropvolgende berichten gaven een inkijkje in zijn dagelijkse leven en vooral het lijden ervan, al hield hij zich buitengewoon sterk. Ik vond het mensonterend en had erg met hem te doen. Op persoonlijk vlak voelde ik me altijd sterk verbonden met Chris. Dat had zeker ook met onze familieachtergronden te maken, die schrikbarend veel overeenkomsten kende. Chris liet daar in de jaren 90 slechts sporadisch iets over los, en altijd op de meest onverwachte momenten. 

Ik kende Chris vanaf de eerste Incognito dagen in 1993 toen die zomer Incognito nummer 0 was verschenen tijdens het Stripfestijn in Dordrecht. Het was Michiel de Jong die Chris aan mij had voorgesteld, zo wist hij zich nog te herinneren afgelopen juni. Na onze kennismaking in Dordrecht stuurde hij me kopieën van zijn stripwerk, dat erg divers was, met een handgeschreven brief die opende met: ‘Niet al het werk wat ik je opstuur is recent, “so bare with me for a moment.”

Titelpagina van de oerversie van The Fridge (1993)

Hij stuurde twee stroken die hij rond een striptentoonstelling van Marten Toonder had gemaakt, een episode uit een langer verhaal van twee jaar ervoor, ‘Czoylarkral’ met veel kettingzaaggeweld, een pagina over The Gee’s, en een inleidingspagina van The Fridge, een verhaal dat hij het jaar ervoor met een paar vrienden voor de lol had gemaakt (‘zit voornamelijk slecht werk tussen’ schreef hij erbij). The Fridge zou ook de titel worden van zijn stripblad, een hobby-project met o.a. Michiel de Jong, Milan Hulsing en Luuk Bode. Toen ik Chris leerde was hij net bezig om zijn werk te publiceren, onder andere in het stripblad P.O.S.S.E. (TV Nomaden special) met een spraakmakende cover. 

“Ik voelde me wel connected tot je blad” zei Chris toen ik hem in juni vertelde hoezeer ik altijd zijn bijdragen aan Incognito waardeerde, en zijn tomeloze inzet op stripbeurzen en festivals. Chris was erbij op de Stripdagen 1993 in Breda toen we daar (op 16 en 17 oktober in het Turfschip) het eerste Incognito nummer presenteerden, al stond hij nog niet in het blad. Hij maakte geinige tekeningetjes voor nieuwsgierige bezoekers die zich afvroegen wat Incognito voor blad was, en wie die vrolijk-baldadige tekenaars waren, aangestoken door Chris. Hij hield van de interactie met het publiek en maakte continue grapjes. Ook kon hij het meteen goed vinden met Ulli Bürer (1965-2015), de tekenaar van de Bettie Page strip ‘Six Inch Stiletto’s’ in Incognito. 

Chris Berg (r) en Jeroen Minnema op de Stripdagen Breda in 1993 (Foto: Maria Heijdendael)

In Breda zat Chris naast Jeroen Minnema te tekenen en na de festivaldag eindigden we met z’n drieën in Café Het Hijgend Hert, aan het bier en de zelfgemaakte tomatensoep. Ook al kende ik Chris toen nog maar een paar maanden, ik voelde al zeker een band. Ik was geen flamboyante artiest zoals hij maar op menselijk vlak lagen we elkaar goed. Zijn bijzondere kijk op de wereld vond ik intrigerend. Het leek alsof zijn over-the-top humor hem op de been hield. En zijn werk als tekenaar uiteraard. Hij was erg getalenteerd, maar hij leek nog zoekende naar een eigen stijl. Een interessante periode voor deze jonge artiest.  

Michiel de Jong & Chris Berg cover voor Incognito nr. 2 (dec. 1993)

Michiel de Jong en Chris hadden me in Breda verrast met een covertekening die zij samen hadden vervaardigd; de Kerstman vs de Sint, te gebruiken voor Incognito nummer 2, december ‘93. Die gedeelde cover, plus een vierpagina stripverhaal over de Kerstman vs de Sint betekende het debuut van Chris in Incognito. In die periode zocht ik hem op in Rotterdam, onder andere voor de Sint strip die hij in een nacht had afgewerkt. Later begreep ik van Luuk Bode dat hij tijdens een les een grappige situatie heel snel in een tekening kon omzetten, die ook nog eens publicabel was. Zijn enorme arbeidsethos kwam hem later goed van pas toen hij zich meer toelegde op het maken van olieverfschilderijen. 

Michiel de Jong tekende Chris Berg (die een boekje jat) in zijn korte verhaal Er was eens... (Incognito nr. 7, 1995)

Na Breda ging ik met Chris, Koen Hottentot en Jelle Venema naar de Stripgidsdagen in Turnhout, België, op 11 december ‘93. Chris baalde dat Incognito nummer 2 nog niet uit was, met zijn gedeelde cover en strip, maar niettemin haalde hij alles uit de kast om ervoor te zorgen dat bijna alle Incognito’s die we hadden meegenomen werden verkocht. Ook al werden we neergezet in een afgelegen hoek, Chris bracht flink veel leven in de brouwerij. Een van zijn meest succesvolle openingszinnen was: “Houd u van strips? Dan houd u van ons!” Zijn gave om het publiek binnen no time in te pakken was ongekend, met zoveel enthousiasme en charme. Af en toe dacht ik dat het wel ietsje minder kon, maar dan zei hij: “Don’t worry, ik weet heus wel wat ik doe.” Toen we aan het eind van de dag wegreden uit Turnhout was ik ervan overtuigd dat dit sympathieke Belgische plaatsje voorgoed was veranderd door het hurricane-achtige optreden van Chris. Dat kon niet anders. Het was voor mij, en ongetwijfeld ook voor Jelle en Koen, een onvergetelijke ervaring. 

Tekeningen voor een Incognito expositie in de bieb in Rotterdam, 1994.

Het jaar erop volgden nog meer stripbeurzen en festivals waar Chris aanwezig was, in Delft, Rotterdam en de Haarlemse Stripdagen, waar we met veel succes Incognito nummer 4 verkochten, met Bettie Page op de cover. Chris sprak zijn bewondering uit voor Ulli Bürer, zowel als tekenaar als mens. Het feit dat deze twee tekenaars, met totaal verschillende karakters zo goed met elkaar klikten vond ik heel leuk om te zien. “Echt tof dat Ulli er is”, zei Chris met een gelukzalige grijns tegen me in Haarlem. 

Chris Berg met Bettie Page door Ulli Bürer (1994)

Ulli maakte in Haarlem een potloodtekening van Chris met Bettie Page, die hij op mijn verzoek in inkt zette, en die ik publiceerde in Incognito nr. 5 (aug. 1994). Rond die tijd studeerde Chris af op de kunstacademie in Rotterdam, richting illustratie. Hij experimenteerde in verschillende stijlen, o.a. in EC Comics (Bernie Wrightson) en Japanse manga (Akira) voor het kortverhaal Check your head (Incognito nr. 4) dat het jaar erop in een langere versie in zijn blad The Frigde werd gepubliceerd. 

Deel 2 van dit In Memoriam volgt binnenkort.

Incognito-tekenaar Chris Berg overleden

 

De rouwkaart voor Chris op zijn Facebook-pagina, 3 augustus '24.

Heel triest nieuws. Op 29 juli 2024 is Incognito-tekenaar en goede vriend Chris Berg overleden in Rotterdam aan de gevolgen van kanker. Hij werd 55 jaar. Ik leerde hem in 1993 kennen toen we bezig waren met het eerste Incognito nummer, dat verscheen in het najaar. Hij was een van de steunpilaren van het blad tijdens de eerste jaren, en hij ging vaak mee naar stripbeurzen en festivals. Ook privé leerde ik hem goed kennen. 

Stripdagen Haarlem 1994. Chris Berg leest Incognito nr. 4, cover van Ulli Bürer. (Foto: Ulli Bürer)  

Sinds de Incognito tijd had ik een sterke band met Chris gekregen en we hadden tot vrij kort voor zijn dood nog contact. Binnenkort zal ik een uitgebreide In Memoriam plaatsen, vol met herinneringen, anekdotes en zeldzaam beeldmateriaal van Chris. Ik zal hem erg missen, zowel als mens als artiest. 

Lees hier een uitgebreid interview terug met Chris Berg dat ik had afgenomen voor Zone 5300 nr. 100 (winter 2012-13).

Michiel de Jong en Chris Berg - Delftse Stripdag 1994

 

Kunstacademievrienden en (small press) striptekenaars. Foto: Ulli Bürer

Michiel de Jong en Chris Berg nemen een break op de Delftse Stripdag in maart 1994 toen we stripblad Incognito nummer 3 voor het eerst verkochten, en aanwezig waren met signerende tekenaars zoals Michiel, Chris, Mark Hendriks en Ulli Bürer. Ik herinner me nog dat het aardig druk was bij onze stand, en dat ik daar heel opgetogen en trots op was. 

Incognito nr. 3 (maart 1994)

Hanco Kolk kwam ook bij ons langs, en toen iemand vroeg wat voor een blad Incognito was, antwoordde Hanco: "Dat is het beste stripblad van Nederland." Ja, dat had hij echt zo gezegd. Wow. En dat na amper drie nummers (vier als we nummer 0 meerekenen).

Michiel de Jong's commentaar bij de foto: "Dat moet die keer zijn geweest dat ik Hanco (Kolk, red.) en Peter (de Wit, red.) voor het eerst sprak bij de Incognito stand." Michiel zou een paar jaar later gaan werken op de stripstudio van Hanco Kolk, Peter de Wit en Aloys Oosterwijk, De Plaatjesmaker, waar hij assistent was voor De Familie Fortuin strip van Peter en de Gilles de Geus strip van Hanco. Zowel Peter (Bigg) als Hanco (De familie Sloterdijk) schreven ook strips voor Michiel. 

In Memoriam: Ulli Bürer (1965-2015)

Ulli Bürer thuis in Den Haag, op 22 maart 2010, met eigen Bettie Page tekening. (Foto: Robin Schouten)

Erg triest nieuws: op dinsdag 13 januari is de Nederlandse striptekenaar Ulli Bürer overleden. Hij werd geboren op 31 januari in Heerlen en tekende vanaf eind jaren tachtig korte stripverhalen voor de bladen Fresco, Titanic en De Toestand. In stripblad Incognito dat ik uitgaf in 1993-1999 publiceerde hij het lange stripverhaal 'Six Inch Stiletto's' met een hoofdrol voor Bettie Page, de legendarische pin-up waar hij helemaal door geobsedeerd was geraakt. Ik had in die jaren veel contact met Ulli en hij was erbij toen Incognito nummer 1 in oktober 1993 werd gepresenteerd op de Stripdagen in Breda. Incognito nummer 4 was op de Stripdagen Haarlem 1994 een groot succes dankzij de Bettie Page cover van Ulli Bürer. 

Incognito nr. 4 (juni 1994) 

In Incognito was Ulli een van de populairste tekenaars en hij werd geïnterviewd door het stripinformatieblad Zozolala voor hun rubriek Acacialaan. In Zozolala 79 (1995) zei hij onder andere dat vooral de film een inspiratiebron voor hem was (wat ook te zien is in zijn strips) en dat hij wat stripmakers betreft vooral gecharmeerd was van Bourgeon. "Ik lees zijn albums graag vanwege zijn tekeningen en vooral zijn complexe verhalen. Hij kiest meestal een vrouw of meisje als hoofdpersonage en dat doe ik ook. Ik teken graag vrouwen."

Aankondiging 'Six Inch Stiletto's' deel 2 in Incognito 7 (1995)

In 1996 ontving Ulli tijdens De Stripdagen de Prijs van Breda voor Strips, als waardering voor zijn grote talent dat toen volop tot bloei kwam. De prijs werd hem toegekend op voordracht van Martin Lodewijk. In dagblad De Stem stond het stukje 'Bredase stripprijs naar Ulli Bürer' met een foto waarop Ulli de prijs in ontvangst neemt in het Chassé theater uit handen van burgemeester Rutten. 

Uit De Stem van 12 oktober 1996

Helaas lukte het hem niet om 'Six Inch Stiletto's' te voltooien in Incognito. In nummer 11 (1997) staan de laatste pagina's van dit broeierige en onheilspellende verhaal dat in totaal 56 pagina's bevat. Later vertelde Ulli me dat hij nog een vijftal pagina's in schetsvorm had liggen en dat hij zodoende dicht bij de afronding van het verhaal was. Dat zou niet meer gebeuren. 

Na 1998 verwaterde het contact en het zou tot 2006 duren voordat we elkaar weer ontmoetten. Hij had een vrouw en twee kinderen en wilde wel weer strips tekenen. Via mijn contact met de uitgever van het stripblad Myx (waarvoor Ulli een hommagetekening maakte t.g.v. 60 jaar Eric de Noorman) publiceerde hij enkele korte stripverhalen in het erotische blad Playhouse Comix (waar ik Ulli voor interviewde, gepubliceerd in Penthouse Comix 80). Voor het 10-pagina verhaal 'Nana' dat Ulli bij mij thuis heeft geschetst (zie Ulli Bürer werkt aan Nana en Ulli Bürer tekent - Zaandam 4 november 2006) had ik voor het einde van het verhaal een scenariobijdrage geleverd. 

Pagina 1 uit 'Nana' dat Ulli publiceerde in Playhouse Comix 81 (2007)

Ulli kreeg de smaak voor strips weer te pakken en hij maakte opzetten voor verschillende verhalen. In 2007 begon hij voor het stripblad Myx aan de sci-fi actiestrip 'Darius' (waarvan er 10 pagina's voltooid zijn) en de laatste paar jaar werkte hij aan zijn fantasy strip 'Champions of Crynn', waar hij veel van verwachtte, maar beide stripprojecten zijn niet van de grond gekomen. 

'Champions of Crynn' (2013)

In 2009 maakte Ulli, op scenario van Sytse S. Algera (scenarist van 'De Vries' en 'De verloren verhalen van Lemuria') proefplaten voor een oorlogsverhaal in Afghanistan en een Storm verhaal, bedoeld voor het opnieuw gelanceerde stripblad Eppo. Maar ook deze projecten zijn niet doorgegaan. Wel legde hij zich sinds 2004 steeds meer toe op modelfotografie. Hij publiceerde drie fotoboeken (zie deze link). 

De laatste jaren hadden we geen contact meer. Via een bericht op Facebook van Ulli's beste vriend Govert-Jan Mennen vernam ik dat Ulli op dinsdag 13 januari 2015 plotseling was overleden, waarschijnlijk aan een hartstilstand. Hij is 49 jaar geworden en laat twee zoons achter. 
Ulli Bürer was een bijzonder mens, een goedmoedige Limburger, talentvol, bescheiden maar ook een man met een eigenzinnig karakter die altijd zijn eigen weg ging. (RS)

Bio's van Ulli Bürer op Catawiki en de Lambiek Comiclopedia. ' Ulli Bürer overleden' op Stripspeciaalzaak. 'In memoriam: Ulli Bürer' op de blog van Galerie Dessins.

Ulli Bürer - Incognito nr. 0 (1993)

Alweer 21 jaar geleden dat ik 'officieus' begon met stripmagazine Incognito (ontmaskering van verborgen striptalent) met de presentatie van het nulnummer op het Stripfestijn in Dordrecht, juni 1993. De totale oplage was 228 exemplaren.

Hierbij de cover getekend door Ulli Bürer met jaren '50 pin-up Bettie Page. In de jaren '90 kreeg zij een cultstatus.

Bettie Page fungeerde als hoofdpersonage in Bürers strip 'Six Inch Stilleto's'. In Incognito nr. 0 werden de eerste 4 pagina's van deze broeierige vervolgstrip gepubliceerd, in grijstonen.

Pagina 3 uit 'Six Inch Stiletto's' van Ulli Bürer - Incognito nr. 0 (juni 1993)

Een aantal nummers van stripmagazine Incognito, evenals de Incognito Reeks zijn nog steeds te bestellen. Ga naar: www.incognito-comics.nl