31 maart 2021

Uitglijer over een getal

Grappig is dat er niet alleen stripuitglijers in stripverhalen zijn te vinden. Neem nu de roman Herinneringen van een Engelbewaarder van W.F. Hermans uit 1971. Op bladzijde 109 van de eerste druk is de hoofdpersoon Alberegt in gesprek met een zekere Erik en die zegt “Nou opper eens een idee. Tom Poes verzin een list”. Wat later zegt deze persoon: “Toch naar commissaris Bullebas gaan?” Wanneer je bedenkt dat deze scene zich afspeelt even voor de invasie van de Duitsers in 1940, zie je dat Hermans de plank misslaat of in elk geval een helderziend moment introduceert. Onze witte vriend is namelijk op 16 maart 1941 in druk in de Telegraaf verschenen, Bommel op 12 juli van dat jaar en de volprezen commissaris mag pas op 14 augustus zijn entree maken. Alle drie een goed jaar later dus dan het tijdstip waarover de schrijver vertelt. Ha! Hermans getackeld. Het zal niet waar zijn.

Maar ook degene die Uitglijers constateert en publiceert op Incognito Comics kan er een maken. Misschien! In deze Uitglijer uit 2018 roept Paul Panter zomaar een getal en we proberen dat te verklaren door het een Franse vervormde vloek te laten zijn; vingt et deux (twee en twintig) ofwel go... me. 

Paul vloekt? (klik op de afbeeldingen voor een vergroting)

Edoch. Mij werd gewezen op Stripspeciaalzaak - Weetje van de Week en wel nummer 247 ervan dat een andere getal-gedoe onder de aandacht brengt. Zowel in Asterix - De Galliër (blz. 41, eerste druk, Amsterdam Boek 1972) als in Robbedoes en Kwabbernoot - De Gorilla heeft het gedaan (blz. 26, eerste druk, Dupuis 1959) wordt het getal vijftien zomaar gebruikt. Ook in het Frans overigens. Let op... Kwabbernoot gebruikt dat getal als een man met een baard in beeld komt. Hier schijnt de verklaring in te zitten. 

Vijftien out of the blue. 

In de Gorilla wordt het getal niet verklaard, net zomin als bij Paul Panter, maar bij Asterix zien we wel iets dat het mysterie lijkt op te lossen. Na een mislukte toverdrank is de haargroei bij de Romeinen flink uit de hand gelopen. Het is voor de veroveraar een volslagen afgang. De gefrustreerde commandant gaat verhaal halen bij Asterix en krijgt het volgende voor zijn kiezen.

Vijftien is een spelletje... dat blijkt.


Ook hier is er een connectie tussen het getal 15 en een baard. Bovendien wordt er in het kader op een spel gezinspeeld. Nu is er op de genoemde Stripspeciaalzaak site een verklaring gegeven. Het is een spel dat kinderen vanaf 1950 blijkbaar volop speelden. Als je een baard zag riep je 15, en de volgende 30, en de volgende weer 45. Wie het eerst aan 45 kwam had gewonnen. Deze telling, zo zegt de site, was van toepassing op mannen met een kinbegroeiing. In zowel Robbedoes als bij Asterix is er sprake van baarden en het getal vijftien. En dan klopt de bewering aardig... maarrrr ...waarom 15? Volgens Stripspeciaalzaak is dat de telling van het tennisspel (45 is dan 40), maar dát lijkt mij erg sterk.

Er zijn meerdere redenen om te twijfelen aan die sporttelling. Tennis was een elitesport en velen hadden rond 1950 van dit spel gehoord, maar nooit gezien, nooit gespeeld, laat staan de gescoorde punten bijgehouden. Het lijkt daarom onwaarschijnlijk dat kinderen tellen à la tennis gingen hanteren. Veel te ingewikkeld. Een, twee, drie ligt toch veel meer voor de hand? Eerder lijkt het er op dat jongetjes (en toch ook meisjes veronderstel ik) winnaar waren als ze de eerste vijftien baarden hadden gezien. De theorie gaat ook mank als je goed naar het plaatje voor de geestelijke ontploffing van de commandant kijkt. De kleine Galliër zit in dat plaatje al op de 3450 (230 x 15, dat klopt). Hiermee komt de theorie van het tennis-tellen op losse schroeven te staan. Of Goscinny en Uderzo hebben het spel naar hun hand gezet en zijn voor het effect doorgegaan met tellen. Terecht staat ook in Weetje van de Week #247, waarin de verklaring gevonden werd, dat je inderdaad wel zelf de regels van te voren moest maken zodat je het spel helemaal naar je eigen hand kunt zetten. Precies zoals Asterix dat blijkbaar doet. 

En dat geldt niet alleen voor het tellen. Ook voor de voorwerpen kun je variëren tot je een ons weegt; roodharige vrouwen, een barst in een raam of deuken in auto's kan allemaal, alleen verandert de naam van het spel niet; 15. En zo kan het ook over agenten gaan zoals bij Paul Panter. Je geeft gewoon met een getal een opvallende hoeveelheid aan. Geen 22 agenten, maar weer die agenten; veel dus en vaak. Geloofwaardig? Hm. Het blijft een theorie en vingt et deux nog aan toe... zo lijk ik aan een Uitglijer te ontsnappen. Tja, ik ben Hermans niet. (HvK)

Met dank aan Menno Barkema van de Leidse Stripshop voor de tip.

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog levert hij (on)regelmatig bijdragen met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes.

Zijn bijdragen: 
Guus Slim: Kamerlid PiemelHergéSuske en Wiske: De Tartaarse helmTintin: Le Sceptre d'OttokarSchanulleke (Suske en Wiske)Suske en Wiske: De Tartaarse helm (2)Suske en Wiske: De RingelingschatUitglijers met dubbele betekenissen?Uitglijer Guus Slim: Bomaanslag in de bergenEen speurtocht naar striptekenaar en scenarist PizarroDe Uitglijers van Eddy PaapeDan CooperDe Tartaarse helm (Jeugd Revue)Majesteitelijke UitglijerFournier, Suske en Wiske en Dick BosFoute teksten bij onze wereldvermaarde held (Kuifje)Rik overleeft de kogels (Rik Ringers)Hoe geel is een bruine schoen ? (Ton en Tinneke)Je 1e druk Amoras: misschien geen volledige 1e drukJansen is de naam (Kuifje)Magda van TilburgHergé als geweten van de wereldUitglijer over een BommeljasUitglijer Paul PanterUitglijers Suske en Wiske, Jan Kordaat, Buck DannyLinks is niet rechts en andersom (Blake en Mortimer)De Vallei heeft foutjes (Blake en Mortimer)Poederdons in plaats van zwaard (Akim)Uitglijer Sirius door albumuitgaveDe Uitglijer die geen Uitglijer is (Jacques Martin)Jerry en Valentin glijen uit (Jerry Spring en Kuifje)Kuifje - Uitglijers in zwart-wit editiesUitglijer Robbedoes en KwabbernootVlaams of niet VlaamsDupuis glijdt weer eens uit (Jan Kordaat), Marten en Willy glijden uitBazooka Joe en Uitglijer van jewelste? (75 beste Suske en Wiskes)

Jeroen Thijssen schrijft Peter Pontiac biografie


Jeroen Thijssen (1959), bekend als de biograaf van Johannes van Dam, gaat ook de biografie schrijven van Peter Pontiac, voor Uitgeverij Nieuw-Amsterdam. Dit maakte Pontiac's broer en Volkskrant stripjournalist Joost Pollmann eerder deze maand bekend op Facebook. Het boek over Nederlands bekendste underground striptekenaar, die in januari 2015 overleed, moet voorjaar 2023 gaan verschijnen. Op de foto poseert Thijssen met het boek Rhythm waarin alle losse Pontiac strips uit 1969-2011 zijn verzameld.  

30 maart 2021

Mars Gremmen - Cover Eppo 7, 2021


 Mars Gremmen (The girl is mine, Mac & Maggie) maakte deze 'uit de lockdown' covertekening voor de nieuwe Eppo, nummer 7 van 2021. Na de kleine versoepelingen naar de detailhandel, waarbij dus ook weer de (strip)boekwinkel) kan worden bezocht, vond de Eppo redactie dat dit lichtpuntje gevierd mocht worden met een positieve cover. Het is een vrolijk spektakel met een tsunami aan stripfiguren geworden die in het blad staan. Gremmen, die al eerder dit soort covers voor Eppo tekende, maakt nu gebruik van het zogenaamde Droste effect... de Eppo cover, die in de Eppo cover, en opnieuw in de Eppo cover zit gemonteerd. Eppo nr. 7 is te bestellen via deze link.



12 maart 2021

Erik Wielaert - Isabel cover Incognito


De Groningse striptekenaar Erik Wielaert maakte voor stripmagazine Incognito nr. 17 (juni 1999) het korte verhaal 'Isabel' en tekende ook de bovenstaande cover. Dit verhaaltje werd een jaar later opgenomen in het album Nachtschade, deel 4 uit de Incognito Reeks (waar ik eveneens de uitgever van was). Voor leuke beelden, verhaaltjes en info over nabestellen van backissues, ga naar www.incognito-comics.nl

Fun facts: het Incognito logo werd ontworpen door Marcel de Jong en het prijsvignet door Michiel de Jong. Samen met de Isabel-tekening van Wielaert zien we dus drie tekenaars op een cover.

28 februari 2021

Stripdagen Haarlem geannuleerd, verplaatst naar 2022

De afgelopen weken heeft het bestuur van Stichting Beeldverhaal Nederland zich gebogen over de vraag of het reëel is te verwachten dat Stripdagen Haarlem in juni 2021 georganiseerd kan worden en na overleg is definitief besloten Stripdagen Haarlem te verplaatsen naar 3 t/m 12 juni 2022.


In haar persbericht geeft Stripdagen Haarlem een paar belangrijke redenen. 
'Ten eerste weten we op dit moment nog steeds niet hoe Nederland er over een paar maanden aan toe is. Stripdagen Haarlem is een veelomvattend festival en dat willen we graag zo houden. In de huidige situatie is niet te zeggen hoe Stripdagen Haarlem 2021 binnen de corona-maatregelen eruit zou gaan zien, en zijn we bang te veel te moeten inleveren op de uitgangspunten van het festival. 
Ook is de komst – en veiligheid – van onze buitenlandse gasten, van wie een aantal een expositie zouden inrichten, nog steeds in het geding. 
Om kort te gaan: de onzekerheden zijn op dit moment nog zo groot dat wij liever de keuze maken het festival een jaar uit te stellen en onze 15e editie te vieren met al het moois en leuks dat bij een jubileum hoort. Alle ideeën en plannen blijven daarbij gehandhaafd, omdat we ook het festivalthema ‘Wereldbouwers’ meenemen naar 2022.
Ondertussen zitten we niet stil en broeden we op mogelijkheden om 2021 niet helemaal een striploos jaar in Haarlem te laten zijn. Er zijn al voorzichtige plannen, en zodra we hier mee over kunnen meedelen, komen we graag bij u terug.'

Noteer alvast in uw agenda: 3 t/m 12 juni 2022 - Stripdagen Haarlem - 15e editie


Officiële website: www.stripdagenhaarlem.nl

03 februari 2021

Typex - Je moeder! - Lief en leed op anderhalve meter


 'Je moeder! - Lief en leed op anderhalve meter' bundelt de collectie stripcolumns die illustrator en striptekenaar Typex (Rembrandt, Andy) tijdens de eerste lockdown tekende over hem en zijn moeder Alice. De afleveringen, die samen een bijzonder verhaal vormen, verschenen iedere donderdag in de kunstbijlage van de Volkskrant. Deze coronaserie is tevens Typex' eerste puur autobiografische strip! 


Het boekje telt 64 pagina's en verschijnt begin februari bij Nijgh & Van Ditmar. De fraaie vormgeving is van Fake Booij (die ook Pontiac's Styx, of: de Zesplankenkoorts verzorgde).  ISBN 9789038810089, € 20,-

Lees ook dit interview met Typex en zijn moeder van vorig jaar oktober in de Volkskrant. 

Ode aan zijn overleden collega en vriend Eric Schreurs, de maker van de Joop Klepzeiker strip (Volkskrant, 4 juni 2020)

31 januari 2021

Uitglijer van jewelste?

Vorige maand kreeg ik van Robin Schouten, eigenaar van dit blog Incognito Comics, deze link op Stripspeciaalzaak.be doorgestuurd wetende dat het onderwerp ons aller interesse heeft. Het betreft een top 75 van de beste Suske en Wiskes die er zijn geproduceerd. Het initiatief komt van de Standaard Uitgeverij die zo wil vieren dat haar troetelvrienden 75 jaar zijn geworden in 2020. Om de lijst samen te stellen vroeg men aan de volgers op social media wat zij het beste verhaal vonden en zo kwam er een hitparade van Suske en Wiske tot stand. Hierbij de lijst.

1. De Schat van Beersel
2. Het Eiland Amoras
3. De Kaartendans
4. De Parel in de Lotusbloem
5. De Gouden Cirkel
6. De 7 Schaken
7. De Ringelingschat
8. De Bronzen Sleutel
9. Angst op de Amsterdam
10. De Raap van Rubens
11. De Apenkermis
12. De Bokkerijders
13. Het Spaanse Spook
14. De Dolle Musketiers
15. Het Dreigende Dinges
16. Het Hondenparadijs
17. De Tuftuf-club
18. De Zwarte Madam
19. De Poenschepper
20. Het Verdronken Land
21. De Efteling-elfjes
22. De Tartaarse Helm
23. Goud voor Rome
24. De Dulle Griet
25. De Koning Drinkt

26. Wattman
27. De Circusbaron
28. Het Zingende Nijlpaard
29. De Krimson-crisis
30. De Krachtige Krans
31. De Spokenjagers
32. Het Sprekende Testament
33. Tedere Tronica
34. Het Drijvende Dorp
35. Jeromba de Griek
36. De Sprietatoom
37. De Texasrakkers
38. Het Gouden Paard
39. De Duistere Diamant
40. De Geverniste Zeerovers
41. De Wolkeneters
42. De Charmante Koffiepot
43. De Hellegathonden
44. De Gekke Gokker
45. De Minilotten van Kokonera
46. De Wilde Weldoener
47. Het Bevroren Vuur
48. De Gezanten van Mars
49. De Kleppende Klipper
50. De Poppenpakker

51. De Stemmenrover
52. De Tamme Tumi
53. De Zingende Zwammen
54. Het Zoemende Ei
55. De Edele Elfen
56. De Koddige Kater
57. De Komieke Coco
58. De Kwakstralen
59. De Sissende Sampan
60. De Toornige Tjiftjaf
61. De Zwarte Zwaan
62. Het Vliegende Bed
63. Lambiorix
64. De Groene splinter
65. De Ruige Regen
66. Het Laatste Dwaallicht
67. Prinses Zagemeel
68. De Gouden Locomotief
69. De Koperen Knullen
70. De Olijke Olifant
71. Beminde Barabas
72. De Knokkersburcht
73. De Stalen Bloempot
74. De Sterrenplukkers
75. Het Delta-duel


Ook 'His Master's Choice'


Nu wil het geval dat mijn stripminnende omgeving collectief van hun stoelen vielen en dan niet vanwege het feit dat sommigen al wat ouder zijn, maar om wat er op de lijst te zien is én de volgorde ervan. Voor we de boel aan motten gaan hakken eerst wat aantekeningen.

Een deel van het genieten ligt voor sommigen in de oude ongekleurde delen. Het liefst de alleroudste Vlaamse uitgaven met het sappige taalgebruik en de wat volks neergezette types. Later is dat veranderd; de taal werd minder Vlaams en de types minder volks. Dat maakt voor die liefhebbers niet uit, want het gros van deze oude uitgaven is qua sfeer en verhalen ongeëvenaard, Daar is men het wel zo'n beetje over eens. Dat is de reden waarom het nog fanatiek verzameld wordt en dat de facsimiles van deze oude antiquarische reeks als warme broodjes over de toonbank gingen, met als gevolg dat deze op hun beurt weer collector items zijn geworden.


Uit de oude serie. Ongeëvenaard volgens kenners. 

Vervolgens kwam de twee kleurenserie ter wereld. Een flinke groep heeft in hun jeugd deze verhalen gelezen en zal hierdoor sterk beïnvloed zijn geworden in het doen van de keuze. Vandersteen heeft toen al zo veel overgelaten aan zijn studio dat je je afvraagt hoeveel invloed hij er op heeft gehad. Maar een zekere grip moet er wel zijn geweest, want niet alleen wordt dit kleine oeuvre in deze nieuwe verschijningvorm in redelijke hoeveelheid genoemd in de lijst, ook de verhalen zijn best sterk en kunnen de tand des tijd goed doorstaan. Een niet te onderschatten criterium natuurlijk als het gaat over samen te stellen ranglijsten. 

Op een enkele titel na vrijwel alle zeer aardig, met een goede grap op zijn tijd en een lekker lopend verhaal.


Dan is er de groep die alleen maar de kleurenversies van de reguliere reeks met rode kaft kent en daar schuilt een tikje het probleem. Alle albums zijn op den duur qua taal en kleur gelijkgetrokken waardoor de kwaliteit en de verschijningvorm van de vroege(re) verhalen eigenlijk geweld werd aangedaan. Ze verliezen zo hun charme.

De hedendaagse kleurenuitgaven zijn vermoedelijk van doorslaand belang geweest in de waardering en dan krijg je boze ogen van de garde die de oorspronkelijk verhalen kent in hun oude jas. Ook het hertekenen dat hier en daar heeft plaats gevonden is een affront voor de connaisseur. Het is alsof je de Zonnebloemen van Van Gogh een andere kleur gaat geven en er nog een paar stokrozen bij plaatst. Zoiets. Dat is de reden waarom Prinses Zagemeel op 67 is terecht gekomen en niet op, pak 'm beet, nummer 3. In elk geval staat het er nog op en dat is niet alle Vanderstenen gegeven.

Om de lijst maar eens aan te vatten. Nummer 2: Het Eiland Amoras. Deze wordt door velen niet gezien als een goede start van het avontuurlijk tweetal. Zeker niet na het ijzersterke begin van Vandersteens carrière met Rikki en Wiske in Chocowakije dat blijkbaar buiten de scoop is komen te liggen van de stemmers.

Buiten mededinging is het eerste Suske en Wiske album, Rikki en Wiske in Chocowakije dat in 1945 in De Nieuwe Standaard werd gepubliceerd.


Vandersteen is het niet eens met die afkeuring, weten we. In een oud televisiemoment van 'In de hoofdrol' (te zien op YouTube) noemt hij deze eerstgeborene zijn lieveling. Ook de social mediavolgers van de uitgeverij zijn het dus met hem eens en zo mag Het Eiland Amoras gloreren op 2. Anderen zouden de voorkeur hebben gegeven aan De Zwarte Madam of De Sprietatoom om zo aan te tonen dat hier de meester zijn tekenpen én zijn vermogen om een verhaal te vertellen optimaal benutte, maar nee; het is Amoras. Over nummer 1 is men over het algemeen het wel redelijk eens, ook al kunnen bepaalde verhalen wedijveren met deze ereplaats, zoals de nr. 8 De Bronzen Sleutel of, we noemen het nog maar eens, nr. 67 Prinses Zagemeel. Maar dan wel in de oude stijl.   

Ook wijzen wij op Wikipedia als we ons gelijk willen halen over de trivialiteit van lijstjes, want dat proberen we aan te tonen. Daar heeft men het over 'klassiek geworden verhalen' die bestaan naast Amoras uit De Vliegende Aap die overigens niet werd genoemd in de lijst, De Ringelingschat (7), De Dolle Musketiers (14), De Zwarte Madam (18) en De Stalen Bloempot (73). Dit geeft aan dat klassiekers niet alle even goed scoren in de samengestelde hitparade, op Amoras na dan. Ook dat is een signaal dat de lijst van een wankele waarheid kan worden beticht. De klassiekers zijn blijkbaar niet heel klassiek meer.

We proberen toch te benoemen wat er uit de top 75 zou moeten. Een willekeurige greep; op nummer 10 De Raap van Rubens; ronduit een zwak verhaal. Op 19 het eerste kleurenalbum; De Poenschepper... gewoon niet leuk. Op 26 Wattman; een verhaal dat je niet uitgelezen krijgt. Op 42 De Charmante Koffiepot, niks aan, terwijl een stripverzamelende vriend deze wel noemt als een hilarisch stripmonument. De Minilotten van Kokonera op 45, ik zou zeggen; mijden. Nummer 56 De Koddige Kater, het gaat wel. En zo is er wel meer dat de wenkbrauwen doet fronsen of deze hoog doen optrekken. 

 Nieuwlichters doen niet mee in de wensenlijst.


Is de lijst daarmee waardeloos? Ach. Willy Vandersteen is Paul Geerts niet, en Geerts is Marc Verhaegen niet. Kortom, iedereen zal zijn fans hebben. Leeftijd is van invloed op de keuze, evenals kennis van de strip, nostalgie, zeldzaamheid, tijdsgeest en zelfs sekse... de eerder aangetoonde trivialiteit van de top 75 wordt juist door die elementen gevoed. Wat dominant is, heerst. En wat te denken van deze schrijverij... ook dat is triviaal in zijn aanval. 
Blijft dat de uitgeverij een aardig poging heeft gedaan wat lijn in de ervaren kwaliteit te brengen binnen de velen uitgaven die Willy's creatie heeft veroorzaakt; naast allerlei afwijkende albums al zo'n 387 verhalen in de reguliere reeks! Frappant is wel dat van de gepubliceerde verhalen van de afgelopen drie decennia de waardering voor onze vrienden op de gepresenteerde lijst meer dan bijzonder laag is. Sterker nog, ze staan er gewoon niet op. Als de waardering voor Suske en Wiske nieuwe stijl zo aantoonbaar is ingezakt dan horen we in de verte de doodsklok over onze papieren vrienden al klinken. Maar ach, je kunt niet eeuwig jong zijn als je 75 bent nietwaar?  (HvK)

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog levert hij (on)regelmatig bijdragen met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes.

Zijn bijdragen: 
Guus Slim: Kamerlid PiemelHergéSuske en Wiske: De Tartaarse helmTintin: Le Sceptre d'OttokarSchanulleke (Suske en Wiske)Suske en Wiske: De Tartaarse helm (2)Suske en Wiske: De RingelingschatUitglijers met dubbele betekenissen?Uitglijer Guus Slim: Bomaanslag in de bergenEen speurtocht naar striptekenaar en scenarist PizarroDe Uitglijers van Eddy PaapeDan CooperDe Tartaarse helm (Jeugd Revue)Majesteitelijke UitglijerFournier, Suske en Wiske en Dick BosFoute teksten bij onze wereldvermaarde held (Kuifje)Rik overleeft de kogels (Rik Ringers)Hoe geel is een bruine schoen ? (Ton en Tinneke)Je 1e druk Amoras: misschien geen volledige 1e drukJansen is de naam (Kuifje)Magda van TilburgHergé als geweten van de wereldUitglijer over een BommeljasUitglijer Paul PanterUitglijers Suske en Wiske, Jan Kordaat, Buck DannyLinks is niet rechts en andersom (Blake en Mortimer)De Vallei heeft foutjes (Blake en Mortimer)Poederdons in plaats van zwaard (Akim)Uitglijer Sirius door albumuitgaveDe Uitglijer die geen Uitglijer is (Jacques Martin)Jerry en Valentin glijen uit (Jerry Spring en Kuifje)Kuifje - Uitglijers in zwart-wit editiesUitglijer Robbedoes en KwabbernootVlaams of niet VlaamsDupuis glijdt weer eens uit (Jan Kordaat), Marten en Willy glijden uit en Bazooka Joe.

03 januari 2021

Evert Geradts - With fresh eyes into 2021

De nieuwjaarskaart van striptekenaar en scenarist Evert Geradts (Henk Hond, De Alsjemaar Bekend Band, Jan Zeiloor, Disney) en zijn vrouw Domi. 

01 januari 2021

Mark Schilders - Nieuwjaarsjaart 2021


De nieuwjaarswens voor 2021 van illustrator, muzikant en striptekenaar Mark Schilders die ooit publiceerde in de stripbladen Incognito, Iris en Zone 5300. Tegenwoordig houdt hij zich bezig met het geven van workshops en cursussen voor striptekenen, gitaarspelen en muziek maken. Kijk eens op zijn Open Hartigheid site voor meer info.