De Vallei heeft foutjes

De nieuwste Blake en Mortimer is er, zoals de fanatieke striplezer wel heeft gemerkt. Een bijzonder fraai resultaat, met name door de inspanningen van de Nederlandse striptekenaars Peter van Dongen en Teun Berserik. Top! En ook het scenario van Yves Sente is ijzersterk wat veelbelovend is voor het tweede deel dat in de maak is.
Nu is het lastige dat wanneer je op deze blog een rubriek mag schrijven over fouten en foutjes in de 9e kunst, er niet meer onbevangen een strip uit de kast kan worden getrokken. Er is altijd wel wat op aan te merken. Zo ook, helaas, in De Vallei der Onsterfelijken deel 1 waarvan je denkt… dat had effe anders gekund.

Om met de deur in huis te vallen; Olrik wordt op bladzijde 16 in een kooi gestopt die half onder water staat (in de film The Deer Hunter uit 1978 werd die vorm van wil breken ook gebruikt). Dan schakelt de scène van de gevangenneming over naar de geheime basis met een zekere generaal Gray, die raar genoeg twee plaatjes later als admiraal wordt aangesproken. Gezien zijn distinctieven op de mouw is dat juister. Deze scène begint in het begeleidende kadertje met het woord 'intussen'. Dat betekent dat de gevangenneming van Olrik tegelijkertijd plaatsvindt met de scène met de admiraal.
Dan de pagina er op. Daar staat in het kader 'twee weken later in het hoofdkwartier etc'. Hier wordt Olrik uit zijn benarde situatie gehaald. Dat betekent dus dat de man twee weken in het water heeft gestaan en ziet er dan ook ellendig uit.

Olrik na twee weken bevrijd.

De kleding is gekreukt en duidelijk vies, het T-shirt hangt erbij, maar het haar is keurig en de snor is zoals altijd parmantig omhoog gepunt, en zie aan… een glad geschoren kinnebak. Dat moet tot de conclusie leiden dat hij tijdens deze martelende detentie scheermiddelen bij de hand heeft gehad daar in het water. Heel bijzonder. En dan heb ik het maar niet over de gevolgen van twee weken in het water staan. Dat moet toch ingrijpender zijn, althans dusdanig dat hij de generaal die hem er uit laat plukken, niet of nauwelijks te woord kan staan, hetgeen hij wel volop doet. Bovendien is het de vraag hoe de huid er aan toe is na twee weken in het water staan (met kleren en laarzen aan!). Het lijkt mij onmogelijk dit te overleven. Of is het anders gegaan? Dat is hier niet verteld.
In de vorige Uitglijer over Blake en Mortimer, zie deze link, geeft Yves Sente himself de suggestie dat het in de traditie van Edgar Jacobs past om 'expres' incidenteel iets verkeerd te doen in zijn werk. Bijvoorbeeld door het stuur van de Londense taxi aan de Europese kant te plaatsen (zie Het gele teken, bladzijde 36 plaatje 1 en 3, of de eerdere bijdrage door andREVANbuuren). Dan scharen we deze gladgeschoren gemartelde er dan ook maar onder. In feite moeten alle Uitglijers van Blake en Mortimer in dat licht worden bezien. Lezer, weest alert!

En dan in die sfeer een ander dingetje. Op bladzijde 20, wanneer Mortimer naar een instituut loopt in een gebombardeerd gedeelte van de stad, zien we het volgende;

Puinhopen te over op bladzijde 19. Zie links.

Het gebouw is in trieste staat zegt het kopje. Ik zie dat niet zo direct… dan volgt op dezelfde pagina onderaan de binnenkomst van Mortimer in, zoals het er staat. 'de majestueuze entreehal.......'. Die hal is helemaal intact. Dat is dit gebouw ook op bladzijde 22; een mooi en schadevrij bouwwerk op het 1e, 2e en 4e plaatje.

Niks aan het handje, zo lijkt.
(Alle afb: © Dargaud, 2018 - Sente, Van Dongen en Berserik) 

Pas het 5e plaatje geeft een beeld van de verwoesting die overigens uiteindelijk ook te zien is in de eerste tekening van het gebouw achter de bomen. Je moet echter wel verdraaid goed studeren om dát te zien. Mij bracht het aanvankelijk in verwarring. Geen echte Uitglijer, maar… Tsja. Voor de verklaring verwijs ik naar de opmerking van Sente. Geldt ook voor de verhalenlijn die, bij oppervlakkig lezen, best complex is. Ja, je moet er wel bij blijven! Het is geen kinderstrip.

Nog niks aan het handje bij plaatje 4… oh, toch wel bij nummer 5... 

Dan nog een tekstueel puntje waar over te vallen is. Dat heeft betrekking op bladzijde 35 waar Mortimer afscheid neemt met de woorden dat hij zich moet gaan omkleden...

De omkleed belofte.

Op de volgende bladzijde bijna onderaan staat er ineens dat hij zich heeft opgefrist. En inderdaad heeft hij zich niet verkleed. Dat wekt wel even verwarring, hoewel bekend is dat vrijgezelle mannen de neiging hebben om iets wat aan kleding past en er goed genoeg uitziet, meteen in veelvoud te kopen. Dat zou dezelfde dracht kunnen verklaren. Soit. Het zijn futiliteiten maar toch zouden die in zo'n volprezen album niet echt mogen voorkomen. Of het is, zoals eerder opgemerkt, om de lezer scherp te houden. Dat overkwam Menno Barkema van de Leidse Stripshop. Een scherpe lezer dus. Geen Uitglijer maar wel opvallend is de introductie van een zekere pater Govert die op pagina 13 het neerstortende vliegtuig van Olrik ziet. Het is zonder enige twijfel Govert Suurbier die we kennen als het personage van de gelijknamige Belgische stripreeks. Een leuk detail en een knipogend compliment aan Verron en Yann, respectievelijk de tekenaar en scenarist. (HvK)

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog levert hij (on)regelmatig bijdragen met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes.

Zijn bijdragen: 
Guus Slim: Kamerlid Piemel, Hergé, Suske en Wiske: De Tartaarse helm, Tintin: Le Sceptre d'Ottokar, Schanulleke (Suske en Wiske), Suske en Wiske: De Tartaarse helm (2), Suske en Wiske: De Ringelingschat, Uitglijers met dubbele betekenissen?, Uitglijer Guus Slim: Bomaanslag in de bergen, Een speurtocht naar striptekenaar en scenarist Pizarro, De Uitglijers van Eddy Paape, Dan Cooper, De Tartaarse helm (Jeugd Revue), Majesteitelijke Uitglijer, Fournier, Suske en Wiske en Dick Bos, Foute teksten bij onze wereldvermaarde held (Kuifje), Rik overleeft de kogels (Rik Ringers), Hoe geel is een bruine schoen ? (Ton en Tinneke), Je 1e druk Amoras: misschien geen volledige 1e druk, Jansen is de naam (Kuifje), Magda van Tilburg, Hergé als geweten van de wereld, Uitglijer over een Bommeljas, Uitglijer Paul Panter, Uitglijers Suske en Wiske, Jan Kordaat, Buck Danny en Links is niet rechts en andersom (Blake en Mortimer)

Links is niet rechts en andersom

In nieuw materiaal is men minder scheutig met Uitglijers dan in de strips uit de oude doos, maar ze zijn er wel. Voor Incognito Comics zijn er oplettende lezers zoals Menno Barkema van de Leidse Stripshop die hard meedenken om de rubriek te vullen. Hij attendeerde ons op een hele mooie Uitglijer, en wel in de onverwoestbare serie van Blake en Mortimer.
In Het testament van William S. (2016) is Sarah Summertown zo onfortuinlijk om haar voet te verstuiken. Na veel 5en en 6en wordt het linker elegante been gezwachteld en moet ze drie maanden rust houden. Haar ingepakte been is bijvoorbeeld te zien op bladzijde 27, 4e plaatje.

Gelaten ondergaat Sarah haar immobiliteit. (Klik op de afb. voor een vergroting)

Ondertussen gaat het verhaal verder en wordt, op het 2e plaatje van bladzijde 35, Mortimer en Elisabeth MacKenzie (dochter van Sarah) uitgezwaaid als zij op de trein stappen. Wat schetst onze verbazing? Inderdaad, het komt voor dat chirurgen een verkeerd lichaamsdeel verwijderen. Maar dat de patiënt in alle bewustzijn het accepteert dat het verkeerde been in het gips wordt ingepakt is wel heel ongeloofwaardig. Om u op het spoor te helpen... de ingepakte schade bevindt zich nu ineens aan het rechterbeen.

De verandering in beeld gebracht. (Copyright afb.: Sente & Juillard, 2016)

Klaarblijkelijk is mijn schoolfrans zo slecht dat mijn opmerking niet begrepen werd, ook al stuurde ik de betreffende plaatjes mee, compleet met de paginanummers waar ze op te vinden zijn. Helemaal geen reactie! Tja, het is niet makkelijk om te moeten constateren dat een van de beste strips van dit moment ook over een Uitglijer beschikt.
Nu blijkt Robin een emailadres te hebben van Sente (dankzij zijn rubriek 'De boekenkast van...' in Eppo) en hem schreef ik dan maar. Dit prompte antwoord stuurde hij, overigens gewoon internationaal in het Engels;

Dear Mister van Klinke,

Thank you for your word.
Yes, my college André Juillard has made that «funny mistake» (as you name it). I suppose it is just a matter of distraction… Maybe he also wanted to give a personal tribute to Jacobs’ own «funny mistakes» (like the steering wheel placed on the left side of a London police car or Blake’s car (The yellow mark, page 36, image 1 and 3). But I’m sure you already know all those exemples like many B&M fans,…) :-)
I suppose it is some kind of « tradition » in the community of comics artists.
But, maybe, you should ask your question to drawers. Scenarists cannot do anything about that, I’m afraid.

Best regards,
Y. Sente

Om kort te gaan; fouten horen bij strips en de scenarioschrijver kan er niks aan doen als die in het verhaal terecht komen. Het maakt de strip charmant. Afijn, ik heb de suggestie overgenomen van Sente om Juillard te contacten, maar dat faalde jammerlijk want dat moet langs dezelfde weigerachtige uitgever.  Nu goed, het gaat er ook niet om dat Barbetje nu speciaal moet hangen. Daar is de Uitglijer nu ook weer niet voor. Maar een Uitglijer is het wel.  (HvK)

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog levert hij (on)regelmatig bijdragen met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes.

Zijn bijdragen tot nu toe: Guus Slim: Kamerlid Piemel, Hergé, Suske en Wiske: De Tartaarse helm, Tintin: Le Sceptre d'Ottokar, Schanulleke (Suske en Wiske), Suske en Wiske: De Tartaarse helm (2), Suske en Wiske: De Ringelingschat, Uitglijers met dubbele betekenissen?, Uitglijer Guus Slim: Bomaanslag in de bergen, Een speurtocht naar striptekenaar en scenarist Pizarro, De Uitglijers van Eddy Paape, Dan Cooper, De Tartaarse helm (Jeugd Revue), Majesteitelijke Uitglijer, Fournier, Suske en Wiske en Dick Bos, Foute teksten bij onze wereldvermaarde held (Kuifje), Rik overleeft de kogels (Rik Ringers), Hoe geel is een bruine schoen ? (Ton en Tinneke), Je 1e druk Amoras: misschien geen volledige 1e druk, Jansen is de naam (Kuifje), Magda van Tilburg, Hergé als geweten van de wereld, Uitglijer over een Bommeljas, Uitglijer Paul Panter en Uitglijers Suske en Wiske, Jan Kordaat en Buck Danny.

Stripschapprijs 2018 voor Peter van Dongen

Peter van Dongen poseert bij zijn expositie op De Stripdagen 2017 in Rijswijk (Foto: Robin Schouten)

Komend weekend, 31 maart en 1 april vinden De Stripdagen voor de eerste keer plaats in de Jaarbeurs Utrecht (tegelijk met Heroes Dutch Comic Con). Daar worden ook de Stripschapprijzen 2018 uitgereikt. Als stripjournalist mocht ik in de jury zitten voor deze prijzen.
Voor de Stripschapprijs, de belangrijkste oeuvreprijs voor striptekenaars in Nederland, stemden we unaniem voor een Nederlandse stripmaker met Indische roots: Peter van Dongen. Een meer dan terechte winnaar! Hier volgt het (door mij licht aangepaste) juryrapport.

Zijn oeuvre is niet omvangrijk maar wel herkenbaar. Al sinds zijn eerste publicaties in bladen als De Vrije Balloen en het maandblad Wordt Vervolgd springt zijn werk in het oog. Vanaf midden jaren tachtig heeft hij zijn tekenwerk geperfectioneerd en wist hij de Klare Lijn naar zijn hand te zetten, een Klare Lijn met een Indisch tintje.

De Indonesische uitgave van Rampokan (2014)

De winnaar van dit jaar gaat voor het hoogst haalbare. Vanaf zijn debuut ‘Muizentheater’ in 1990 zijn bijna al zijn andere albums ook prijswinnaars. Zijn Indische roots (via zijn Chinees-Indische moeder) spelen een nadrukkelijke rol. Zijn bekendste werk, Rampokan, is een monument in de Nederlandse stripgeschiedenis. Het tweeluik dat zich afspeelt aan de vooravond van de politionele acties in Indonesië behoort zonder twijfel thuis in het canon van de Nederlandse strip. Hiermee liet hij zien hoe nauw de Indische cultuur met onze samenleving verbonden is. Met deze graphic novel brak hij ook internationaal door.

Peter van Dongen met Adriaan van Dis.

Zijn meest recente werk is een bewerking van de novelle ‘Familieziek’ van Adriaan van Dis, die in november 2017 uitkwam. Niet voor niets vroeg deze schrijver aan Van Dongen om zijn boek te bewerken tot een schitterend beeldverhaal. In no-time is dit boek al weer toe aan een derde druk, een feit dat in deze tijd waarin de meeste boeken in kleine oplages verschijnen buitengewoon is te noemen.

Als klap op de vuurpijl verschijnt in oktober 2018 het eerste deel van zijn Blake en Mortimer tweeluik De Vallei der Onsterfelijken, die hij samen met Teun Berserik tekent op scenario van Yves Sente. Dit werk beviel Uitgeverij Dargaud al zodanig dat beide Nederlandse striptekenaars kunnen rekenen op een toekomstig Blake en Mortimer verhaal van de internationaal gelauwerde scenarist Jean Van Hamme.

Peter van Dongen - Proefpagina 1B voor Blake en Mortimer 

Door Peter van Dongen (1966) de Stripschapprijs toe te kennen wil de commissie meer dan eens laten zien dat het niet gaat om een grote productie, maar om continuïteit en bovenal kwaliteit. Dit maakt hem de terechte winnaar van de Stripschapprijs 2018.

Op zaterdag 31 maart krijgt hij de prijs uitgereikt door 'Stripmaker des Vaderlands' Margreet de Heer. Tijd en locatie: om 13:00 uur, Hal 10, Jaarbeurs Utrecht.

Alle informatie over De Stripdagen kun je vinden op www.destripdagen.nl

Margreet de Heer ging alvast bij Peter van Dongen langs voor een interview en maakte vervolgens deze strip (met veel 'Wauws!').

Lees hier het recente interview van Joost Pollmann met Van Dongen voor de Volkskrant waarin hij uitgebreidt vertelt over Blake en Mortimer.

Eppo 24 - De Boekenkast van Yves Sente

In stripblad Eppo nr. 24 staat van mij De Boekenkast van... Yves Sente. Deze Belgische stripscenarist schreef verhalen voor een aantal van de grootste striptekenaars: Juillard (voor Blake en Mortimer), Rosinski (voor De wraak van graaf Skarbek en Thorgal) en Boucq (voor De Janitor). Met tekenaar Iouri Jigounov werkte hij samen aan een nieuwe spannende cyclus van XIII die ook in Eppo is gepubliceerd. Momenteel werkt Sente aan een oneshot van Robbedoes, een nieuwe XIII en een tweeluik van Blake en Mortimer (getekend door Peter van Dongen en Teun Berserik, zie dit bericht). 

Yves Sente thuis in Brussel, 22 juni 2016. Foto's: Robin Schouten. Voor een hogere resolutie, mail naar incognito@comic.com

Sente heeft een uitgebreide stripcollectie en werkte dan ook graag mee aan de Boekenkast rubriek om vier favoriete strips te kiezen. "Ik heb geen voorkeur voor realistische of humorstrips, ik hou van talent. Een strip moet me laten dromen of lachen." Eppo 24 ligt nog tot 8 december in de winkels en is ook los te bestellen via de Eppo site.

Eppo nr. 24, 2016 met De boekenkast van Yves Sente.

Eppo 21 - Boekenkast van Iouri Jigounov

In stripblad Eppo nr. 21 staat van mij: De Boekenkast van... Iouri Jigounov. De geboren Rus (en sinds 2003 Belg, vandaar de handschoen ;-)) werd in 2011 de opvolger van William Vance voor de immens populaire thrillerreeks XIII. Sindsdien tekende hij een succesvolle cyclus van vijf verhalen (scenario: Yves Sente) die ook in Eppo zijn verschenen. 

Iouri (ook wel bekend als Youri) Jigounov in Nijvel (B), 22 juni 2016. Foto's: Robin Schouten. Voor een hogere resolutie, mail naar: incognito@comic.com

Voor De Boekenkast rubriek koos Jigounov koos voor strips die hij in zijn jeugd in Rusland las, die toen nog schaars voor hem waren, en voor boeken die hij later in België ontdekte: een Eldorado aan strips! Eppo nr. 21 ligt tot 27 oktober in de winkels en is ook te bestellen via de Eppo site. 

Jigounov tekende William Vance als garagehouder Willie in XIII - Mayflower Day (2011)

Jean van Hamme kijkt terug op XIII

Op 22 juni verschijnt XIII 24: De erfenis van Jason MacLane door Youri Jigounov en Yves Sente. Het is het laatste album van de cyclus, maar nog niet van de reeks. De komende weken telt de stripnieuwssite Stripspeciaalzaak in dertien updates af naar de release van het album waarbij Jean van Hamme terugblikt op de eerste dertien albums van een van de grootste stripbestsellers van de laatste decennia. Ga voor wekelijkse nieuwe afleveringen naar deze link.

NB: op 12 mei jl. was ik op de burelen van Uitgeverij Dargaud in Brussel voor een interview met Jigounov en Sente. Niet wetende dat Van Hamme diezelfde ochtend ook zou komen om, als de supervisor van XIII, met de twee auteurs hun cyclus te gaan bespreken. Een mooie gelegenheid om ze alle drie op de foto te nemen!

Jigounov, Van Hamme en Sente. Copyright foto: Robin Schouten. Voor een hogere resolutie: incognito@comic.com