Uitglijers in Arman en Ilva, Kuifje en Suske en Wiske

Arman en Ilva gaan in de fout, de vertaler van Kuifje wordt geroemd en er is er al vroeg lustig gesext bij Suske en Wiske.

In Arman en Ilva deel 1 van uitgeverij Brabantia Nostra staat het verhaal Het bevroren verleden waarin Arman Ilva kwijtraakt en al speurend terechtkomt bij een luxe ingericht huis. Daar wordt hij geholpen aan een snee in zijn vinger door blijkbaar de (pleeg)dochter des huizes. De (pleeg)vader geeft aan op bladzijde 37 dat het meisje doofstom is. 

Arman spreekt het meisje aan en krijgt geen sjoege.

Arman ruikt echter lont. Hij veronderstelt dat het meisje op aanwijzing van de vader stommetje speelt. Hij twijfelt oprecht, maar op volstrekt andere gronden dan het bewijs dat naast hem staat. Daar ZEGT de vader namelijk iets tegen het meisje en dat gehoorzaamt meteen. Dat kan dus niet als iemand doofstom is. De tekening laat niet zien dat hij met gebarentaal het meisje instrueert. Integendeel. Hij heeft de hand zowel in als tegen de boezem. Wellicht is het zo getekend dat het een mooi plaatje wordt met die wegschrijdende jongedame met een goed gemoed, maar het voelt niet kloppend.

Arman merkt niet het levende bewijs naast hem op. De vader maakt geen gebaar.

Liplezen kan ze blijkbaar ook niet want dan had de vader tegen Arman gezegd om articulerend te spreken. Jammer, foutje. Thé Tjong-Khing en Lo Hartog van Banda hebben met dit tweetal van de toekomst echter een mooie duo gecreëerd in een space odyssey-achtige setting en wisten er een klein maar indrukwekkend oeuvre mee op te wekken dat in de wereld van de verzamelaar weinig furore maakt. Onterecht. Vanwege de kwaliteit in verhaal en tekening is deze vage Uitglijer de makers dan ook van harte kwijtgescholden. Tevens is het de uitgeverij vergeven dat op de cover van dit eerste exemplaar uit de serie de naam van Khing als King is geschreven. In de herdruk werd die fout hersteld.

(Aanvulling: van 1977 tot en met 1983 werden de zestien verhalen van Hartog van Banda en Khing uitgegeven in zeven albums door Brabantia Nostra. Van 2006 t/m 2017 heeft stripuitgeverij Sherpa deze verhalen opnieuw uitgegeven, aangevuld met dossiers en onuitgegeven tekeningen, in zestien losse delen binnen de reeks Khing collectie. Een aanrader.)

Onbeperkte dorst
Van een andere orde is de uitglijer van Hergé, in het Kuifje album De krab met de gulden scharen en in dit geval de uitgave genoemd in de catalogus van Marcel Wilmet, 'Tintin zwart op wit 1930-1942' en aangeduid als CR2. In deze tweede zwart-witdruk uit 1941 zegt de kapitein vier plaatjes lang hetzelfde.

Hij zegt repeterend 'le pays de la soif' ofwel het land van de dorst. Een kwelling in het vooruitzicht van deze zuipende gezagvoerder.

Ik ga er vanuit dat het in de latere Franse kleurenversies van dit album, Le Crabe aux pinces d'or, de tekst ongewijzigd is. In de Nederlandse versie wordt het een stuk anders en... een stuk leuker. Hier varieert de vrijgezelle varensgezel zijn toekomstzang op een meer humoristische wijze. 

De variaties zijn komisch en geven de verslagenheid van de zeevarende met elke zin meer en meer weer. 

Terzijde zien we dat Bobbie plotseling zijn bot ziet slinken, maar daar hebben we het nu niet over. Het ging over de tekst. Dat  'onbeperkte dorst' is trouwens wel wat contrair, want zoiets geeft ook een soort verlangen aan dat nu eenmaal zit in zuiplappen, maar ook dit terzijde. Deze scenes zijn een aardige illustratie van humoristisch schrijven in de ballon. Dat zie je bij Kuifje vaker overigens als het detective-duo elkaar weer eens verkeerd napraat of Zonnebloem een opmerking volledig verhaspelt, omdat hij zo doof is als een kwartel. Later zal dit worden geëvenaard door de vertaler van Asterix. Daar wordt op soms sublieme wijze uit de hoek gekomen bijvoorbeeld bij de namen van de dorpsgenoten, maar ook bij het aanroepen van goden als er iets mis dreigt te gaan; de een zegt als voorbeeld 'bij Toutatis' en de ander blijkbaar verlegen om een godennaam roept 'bij stand'. Je moet er maar opkomen.

Onbeschaafd Vlaams?
Even maar weer een Suske en Wiske oude stijl. In de vroege uitgaven van Prinses Zagemeel wordt het Vlaams op zijn best gebruikt. Dat sappige Vlaams eindigt overigens in 1964 als Sidonia zegt; 'Lambik, vanaf nu spreken we beschaafd Nederlands.' Deze zin haalde ik van de Uitglijer Vlaams of niet Vlaams, dat is de kwestie van deze rubriek. Opvallend is echter de zin die ik hanteerde erna waarin ik mij afvraag of dat sappige Vlaams onbeschaafd is. Wordt het Vlaams als onbeschaafd ervaren door die Ollanders? Wellicht wel. Zie daarvoor de tekst in het volgende plaatje uit Zagemeel en met meer bepaald wat Wiske zegt.

Er wordt hier flink tekeer gegaan en wat Wiske zegt lijkt tamelijk onbeschaafd.

Ik weet niet of het Vlaams tegenwoordig nog steeds over iets kapot maken hetzelfde zegt, maar het lijkt mij een tikje onwaarschijnlijk, alhoewel, niets is onmogelijk. In het Vlaams woordenboek is het gewoon opgenomen. En kennen wij noordelingen tenslotte ook het niet al te veel meer gebruikte 'je verneukt' voelen? Toch staat het raar. In een latere uitgave van het album is het een stuk anders gesteld.

Het is nog steeds heerlijk Vlaams maar het n-woord is er uit.

Vermoedelijk is toen al rekening gehouden met de Nederlandse markt die bij kapot neuken zich iets anders voorstelt en werd de tekst aangepast. Ook in de later kleurendrukken is dat triviale woord uiteraard niet meer te vinden. Helaas is het dan van al het Vlaams gezuiverd en blijft er een beschaafd maar o zo stijvig Nederlands over. En is Schalulleke meteen ook meegenomen in de vaart der beschaving en werd lul nul. Ben je lekker mee.

Geen Vlaams meer, maar puur Hollands. Jammer.

We kunnen dan wel glimlachen over die rare Belgen met hun geneuk en lul, maar wat te denken van ons vroeger gebruik van geil. Een geile man was niet meteen iemand die de blauwe pil niet nodig heeft. Nee, het was aanvankelijk min of meer een type van twijfelachtige allure met een honger naar iets onfatsoenlijks, iets slechts. Langzaam aan is dat specifieker geworden om het maar eens zo te zeggen. Geldt ook voor een lodderoog. Wij zien dat als een oog dat half naar beneden is gezakt vanwege overmatig drankgebruik of heftig verlangen naar een bed. In de oude betekenis is het een vriendelijk dan wel een wellustig oog. 

Om aan te tonen dat het niet een slip of the pen is, tonen we Lambik in een vroege herdruk van het Suske en Wiske album De sprietatoom (1949) en daarin bezigt hij ook het N-woord. 

Klein of groot; in Holland zouden we dat toen ook anders gezegd hebben.

Bij elkaar was er weer veel naast de strips te lezen en we proberen dat voor u vol te houden met soms sterke en minder sterke Uitglijers. Daar mogen tips zeker aan bijdragen. Voor wat betreft Kuifje en Suske en Wiske in deze editie gaat mijn dank uit naar stripkornuiten Willem van Helden en Menno Barkema van stripwinkel Mevrouw Kern / De Leidse Stripshop. (HvK)

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog levert hij (on)regelmatig bijdragen met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes.

Zijn bijdragen: 
Guus Slim: Kamerlid Piemel, Hergé, Suske en Wiske: De Tartaarse helm, Tintin: Le Sceptre d'Ottokar, Schanulleke (Suske en Wiske), Suske en Wiske: De Tartaarse helm (2), Suske en Wiske: De Ringelingschat, Uitglijers met dubbele betekenissen?, Uitglijer Guus Slim: Bomaanslag in de bergen, Een speurtocht naar striptekenaar en scenarist Pizarro, De Uitglijers van Eddy Paape, Dan Cooper, De Tartaarse helm (Jeugd Revue), Majesteitelijke Uitglijer, Fournier, Suske en Wiske en Dick Bos, Foute teksten bij onze wereldvermaarde held (Kuifje), Rik overleeft de kogels (Rik Ringers), Hoe geel is een bruine schoen ? (Ton en Tinneke), Je 1e druk Amoras: misschien geen volledige 1e druk, Jansen is de naam (Kuifje), Magda van Tilburg, Hergé als geweten van de wereld, Uitglijer over een Bommeljas, Uitglijer Paul Panter, Uitglijers Suske en Wiske, Jan Kordaat, Buck Danny, Links is niet rechts en andersom (Blake en Mortimer), De Vallei heeft foutjes (Blake en Mortimer), Poederdons in plaats van zwaard (Akim), Uitglijer Sirius door albumuitgave, De Uitglijer die geen Uitglijer is (Jacques Martin), Jerry en Valentin glijen uit (Jerry Spring en Kuifje), Kuifje - Uitglijers in zwart-wit edities, Uitglijer Robbedoes en Kwabbernoot, Vlaams of niet Vlaams, Dupuis glijdt weer eens uit (Jan Kordaat), Marten en Willy glijden uit, Bazooka Joe, Uitglijer van jewelste? (75 beste Suske en Wiskes), Uitglijer over een getal en Giftige Anaconda's en omgekeerde grap.

Mark Schilders - Oogklepjes

Mark Schilders, ooit medewerker van de stripbladen Incognito, Iris en Zone 5300 is het tekenen van cartoons en strips nog niet beu. De afgelopen tijd liet hij zich inspireren door het Nederlandse coronabeleid waar hij zijn scherpe commentaar op geeft, met de nodige humor uiteraard. 'Oogklepjes'  plaatste hij op 18 mei op zijn Facebookpagina wat ook de plek is waarop zijn nieuwe werk staat. 

Eppo 10 - De boekenkast van Marloes Dekkers

Foto's: Robin Schouten (2021)

In Eppo stripblad nr. 10 staat van mij De boekenkast van... Marloes Dekkers, de vaste inkleurster van Meccano. In dit nummer staat ook de laatste aflevering van Poppy, het nieuwe Meccano verhaal van Hanco Kolk dat Marloes met haar schitterende inkleuring naar een hoger plan heeft getild.

Voor de boekenkast-rubriek koos Marloes voor strips van auteurs die haar enorm hebben gevormd als inkleurder en stripmaker, gemaakt door Milan Hulsing, Dave McKean, Martin Emond en James O'Barr. 

Eppo nummer 10, 2021 ligt tot 27 mei in de winkels en kan los besteld worden via de Eppo site.

Een fragment uit het nieuwe Meccano verhaal Poppy en Marloes Dekkers. 

Gerrit de Jager signeert Songlife in Amsterdam

Gerrit de Jager met Songlife bij Concerto Recordstore, mei 2021.

Gerrit de Jager verstripte de soundtrack van zijn leven in zijn nieuwe beeldroman 'Songlife'. Zondag 23 mei a.s. signeert hij zijn boek (om de hoek bij Concerto Recordstore) op het terras van Café Krom, Utrechtsestraat 76 in Amsterdam. Aanvang is 15:00 uur. 

'Songlife' is handgeletterd met illustraties en strips. Een soort van autobiografie, maar dan aan de hand van liedjes die in je leven in je kop zijn blijven hangen. Die je terugbrengen naar bepaalde gebeurtenissen of gevoelens. Als een jukebox die aangaat in je hoofd. Luister hier naar de Spotify playlist met alle 64 songs uit 'Songlife'. 

Het boek verscheen bij Concertobooks, 144 pagina's in hardcover en kost € 26,99.

Gerrit de Jager ontving in 1987 de Stripschapprijs voor zijn hele oeuvre, dat toen al indrukwekkend was: samen met Wim Stevenhagen publiceerden ze onder het pseudoniem Prutswerk in De Vrije Balloen en maakten ze verschillende successeries zoals De Familie Doorzon en Roel en zijn beestenboel. In 1984 stopte deze samenwerking en ging De Jager alleen verder met deze reeksen. Begin jaren negentig maakte De Jager een uitstapje naar televisie: teksten voor Spaan / Vermeegen (Veronica), De Vereenigde Algemeene, Hoeksteen & Groenstrook. Maar strips / cartoons bleven het hoofdbestandsdeel van De Jagers oeuvre: John (voor het Algemeen Dagblad), Krijter (voor Hard Gras), Liefde en geluk, Mik (voor Margriet), Zusje (voor Trouw), Sneek, Toon Ladder, teveel om op te noemen eigenlijk.

Songlife verscheen op 6 mei 2021 bij Concertobooks.

Giftige Anaconda's en omgekeerde grap

Dan toch maar eens de tanden in Chick Bill gezet om het zo maar eens te zeggen. In Klo-Klox-Klan, 1e druk Lombard, 1957 en gemaakt door Tibet (1931-2010) wordt het onafscheidelijke vriendje van Bill, Kleine Poedel, op pagina 11 aangevallen door een slang. Er staat dat het hier een ratelslang betreft. Ik kan de leeftijd van het joch niet goed schatten, maar hou het op een jaar of  twaalf. Zeg even dat hij ongeveer 150 centimeter hoog moet zijn. Dat is van belang te weten, omdat op het tweede plaatje op bladzijde 12 de dappere guit de slang met zijn kop tegen een rots doodslaat. Ook hieruit blijkt dat het een dier is van een ongelofelijke afmeting zoals eerdere plaatjes al weergaven. Zo groot wordt geen ratelslang. Dit is eerder een Anaconda die wel dergelijke vorstelijke proporties kan bereiken. Een wurgslang dus in het wilde westen. Hm. Die grote slangen komen wel in het noorden van Zuid Amerika voor, maar niet in de VS. Bovendien is het een wurger dus gif heeft hij niet. Raadsel alom.

Kleine Poedel met een onwaarschijnlijk grote ratelslang.

Dat het hier een giftig exemplaar zou moeten zijn bewijst het feit dat Chick de door de slang toegediende dosis uit Poedel zijn arm zuigt; een schijnbaar beproefde methode om te voorkomen dat het kwade goedje zich door het lichaam verspreidt. Dat wordt echter niet aangeraden. Evenals dat je niet in de wond moet gaan snijden, zoals Chick dat wil doen om te wond verder te laten bloeden, zo meldt de site WIKIHow. Mond- en mes-bacteriën kunnen het eerder allemaal veel erger maken. Ook zou je er niet een plas op moeten doen zo werd gewaarschuwd, maar die aanstalte heb ik Bill niet zien maken. We kunnen het hier vanwege de afmeting van het dier en zijn giftigheid op een Uitglijer houden van behoorlijke klasse, maar het houdt niet op. Chick Bill en de zijne maken furore in Arizona waar ook deze scene zich moet afspelen. Nu ligt Arizona behoorlijk zuid westelijk van de Verenigde Staten, terwijl de ratelslang juist in het zuid midden en zuid oostelijk deel van de samengeraapte landen voorkomt. Niks geen gifslangen in Arizona en met die kennis kunnen we zeggen dat Tibet de plank behoorlijk mis geslagen heeft.

Minder spectaculair is deze uit Dirkjan + Bert van Mark Retera, bladzijde 102 van de pocket Buitenaards goed uit 2013. Het is niet veel werk om te bedenken wat er aan de hand is. Je ziet het vanzelf, want deze gag is op deze manier helemaal niet leuk. Ik denk niet dat Mark dit niet specifiek voor de aandacht heeft gedaan, maar het lijkt wel een trend in de getekende wereld van de fantasie; fouten en foutjes maken om de lezer alert te houden. Dit is gewoon domweg verkeerd zetten door de layout-mens of drukker, of snap ik het niet? (HvK) 

Zo is er niet veel aan!!

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog levert hij (on)regelmatig bijdragen met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes.

Zijn bijdragen: 
Guus Slim: Kamerlid Piemel, Hergé, Suske en Wiske: De Tartaarse helm, Tintin: Le Sceptre d'Ottokar, Schanulleke (Suske en Wiske), Suske en Wiske: De Tartaarse helm (2), Suske en Wiske: De Ringelingschat, Uitglijers met dubbele betekenissen?, Uitglijer Guus Slim: Bomaanslag in de bergen, Een speurtocht naar striptekenaar en scenarist Pizarro, De Uitglijers van Eddy Paape, Dan Cooper, De Tartaarse helm (Jeugd Revue), Majesteitelijke Uitglijer, Fournier, Suske en Wiske en Dick Bos, Foute teksten bij onze wereldvermaarde held (Kuifje), Rik overleeft de kogels (Rik Ringers), Hoe geel is een bruine schoen ? (Ton en Tinneke), Je 1e druk Amoras: misschien geen volledige 1e druk, Jansen is de naam (Kuifje), Magda van Tilburg, Hergé als geweten van de wereld, Uitglijer over een Bommeljas, Uitglijer Paul Panter, Uitglijers Suske en Wiske, Jan Kordaat, Buck Danny, Links is niet rechts en andersom (Blake en Mortimer), De Vallei heeft foutjes (Blake en Mortimer), Poederdons in plaats van zwaard (Akim), Uitglijer Sirius door albumuitgave, De Uitglijer die geen Uitglijer is (Jacques Martin), Jerry en Valentin glijen uit (Jerry Spring en Kuifje), Kuifje - Uitglijers in zwart-wit edities, Uitglijer Robbedoes en Kwabbernoot, Vlaams of niet Vlaams, Dupuis glijdt weer eens uit (Jan Kordaat), Marten en Willy glijden uit, Bazooka Joe, Uitglijer van jewelste? (75 beste Suske en Wiskes) en Uitglijer over een getal.

Jan Vervoort - Koorddansen

Striptekenaar en illustrator Jan Vervoort (Melior, Elno) maakte deze illustratie vorig jaar aan het begin van de pandemie. In april 2021 is het helaas nog steeds van toepassing op de huidige corona situatie en Vervoort plaatste het opnieuw op zijn Facebookpagina, 'Nog altijd koorddansen'. Al zijn er wel onlangs weer wat versoepelingen doorgevoerd en dat is goed nieuws. 

Willem Vleeschouwer - De nieuwe mens

Striptekenaar en illustrator Willem Vleeschouwer (geboren in 1950) haalde onlangs zijn coronavaccinatie in zijn woonplaats Amsterdam. En niet zonder gevolgen. Thuisgekomen maakte hij deze fijne Vleesch-illustratie en schreef er een heerlijk verhaaltje bij voor zijn Facebookpagina. Ik deel het graag.      

'De nieuwe mens. Ik heb een prik gehaald. Ik kan niet zeggen dat je daar nu zwaar gewond door raakt. Je merkt het amper. Maar buiten wel. Terwijl ik naar huis fietste merkte ik dat de mensen het in de gaten hadden.... 'Daar fietst er eentje waarbij je niks oploopt', zag je ze denken. Ik hoorde ook applaus en nu zal je mij niet horen beweren dat dat voor mij was, maar even later klonk er gejuich en dat was wel degelijk voor mij. Ik bleef natuurlijk rustig, ben wel wat gewend, maar ik ben niet rechtstreeks naar huis gegaan. Omweggetje. Zodat er meer mensen van me konden genieten.' 

Fred de Heij tekent historisch stripboek 'Het waterwapen'

Striptekenaar Fred de Heij (1960) tekende het historische stripboek 'Het waterwapen' dat in het teken staat van het Rampjaar 1672. De stichting Oude Hollandse Waterlinie en Arjen Rijsdijk, voorzitter van de Erfgoedtafel OHW Zuid-Holland hebben dit initiatief genomen vanwege het 350-jarige jubileum in 2022. Samen met stripschrijver Ad Maas heeft De Heij het Rampjaar vertaald in een stripboek voor jong en oud. 

Fred de Heij tekende voor de hardcover versie een ander omslag.

Het boek is te koop in twee edities (softcover: € 9,95 en hardcover: € 19,95) met verschillende covers en te bestellen via oudehollandsewaterlinie.nl/stripboek-het-waterwapen

Fred de Heij in zijn atelier in Zaandam (AD, 13 februari 2021) Foto © Marlies Wessels

Een interview met De Heij over het stripboek kun je lezen via deze link op de site van Oude Hollandse Waterlinie. Het Algemeen Dagblad publiceerde reeds op 13 februari dit interview met Fred de Heij door Hans-Paul Andriessen, gelardeerd met veel beeldmateriaal uit 'Het waterwapen'. 

Uitglijer over een getal

Grappig is dat er niet alleen stripuitglijers in stripverhalen zijn te vinden. Neem nu de roman Herinneringen van een Engelbewaarder van W.F. Hermans uit 1971. Op bladzijde 109 van de eerste druk is de hoofdpersoon Alberegt in gesprek met een zekere Erik en die zegt “Nou opper eens een idee. Tom Poes verzin een list”. Wat later zegt deze persoon: “Toch naar commissaris Bullebas gaan?” Wanneer je bedenkt dat deze scene zich afspeelt even voor de invasie van de Duitsers in 1940, zie je dat Hermans de plank misslaat of in elk geval een helderziend moment introduceert. Onze witte vriend is namelijk op 16 maart 1941 in druk in de Telegraaf verschenen, Bommel op 12 juli van dat jaar en de volprezen commissaris mag pas op 14 augustus zijn entree maken. Alle drie een goed jaar later dus dan het tijdstip waarover de schrijver vertelt. Ha! Hermans getackeld. Het zal niet waar zijn.

Maar ook degene die Uitglijers constateert en publiceert op Incognito Comics kan er een maken. Misschien! In deze Uitglijer uit 2018 roept Paul Panter zomaar een getal en we proberen dat te verklaren door het een Franse vervormde vloek te laten zijn; vingt et deux (twee en twintig) ofwel go... me. 

Paul vloekt? (klik op de afbeeldingen voor een vergroting)

Edoch. Mij werd gewezen op Stripspeciaalzaak - Weetje van de Week en wel nummer 247 ervan dat een andere getal-gedoe onder de aandacht brengt. Zowel in Asterix - De Galliër (blz. 41, eerste druk, Amsterdam Boek 1972) als in Robbedoes en Kwabbernoot - De Gorilla heeft het gedaan (blz. 26, eerste druk, Dupuis 1959) wordt het getal vijftien zomaar gebruikt. Ook in het Frans overigens. Let op... Kwabbernoot gebruikt dat getal als een man met een baard in beeld komt. Hier schijnt de verklaring in te zitten. 

Vijftien out of the blue. 

In de Gorilla wordt het getal niet verklaard, net zomin als bij Paul Panter, maar bij Asterix zien we wel iets dat het mysterie lijkt op te lossen. Na een mislukte toverdrank is de haargroei bij de Romeinen flink uit de hand gelopen. Het is voor de veroveraar een volslagen afgang. De gefrustreerde commandant gaat verhaal halen bij Asterix en krijgt het volgende voor zijn kiezen.

Vijftien is een spelletje... dat blijkt.

Ook hier is er een connectie tussen het getal 15 en een baard. Bovendien wordt er in het kader op een spel gezinspeeld. Nu is er op de genoemde Stripspeciaalzaak site een verklaring gegeven. Het is een spel dat kinderen vanaf 1950 blijkbaar volop speelden. Als je een baard zag riep je 15, en de volgende 30, en de volgende weer 45. Wie het eerst aan 45 kwam had gewonnen. Deze telling, zo zegt de site, was van toepassing op mannen met een kinbegroeiing. In zowel Robbedoes als bij Asterix is er sprake van baarden en het getal vijftien. En dan klopt de bewering aardig... maarrrr ...waarom 15? Volgens Stripspeciaalzaak is dat de telling van het tennisspel (45 is dan 40), maar dát lijkt mij erg sterk.

Er zijn meerdere redenen om te twijfelen aan die sporttelling. Tennis was een elitesport en velen hadden rond 1950 van dit spel gehoord, maar nooit gezien, nooit gespeeld, laat staan de gescoorde punten bijgehouden. Het lijkt daarom onwaarschijnlijk dat kinderen tellen à la tennis gingen hanteren. Veel te ingewikkeld. Een, twee, drie ligt toch veel meer voor de hand? Eerder lijkt het er op dat jongetjes (en toch ook meisjes veronderstel ik) winnaar waren als ze de eerste vijftien baarden hadden gezien. De theorie gaat ook mank als je goed naar het plaatje voor de geestelijke ontploffing van de commandant kijkt. De kleine Galliër zit in dat plaatje al op de 3450 (230 x 15, dat klopt). Hiermee komt de theorie van het tennis-tellen op losse schroeven te staan. Of Goscinny en Uderzo hebben het spel naar hun hand gezet en zijn voor het effect doorgegaan met tellen. Terecht staat ook in Weetje van de Week #247, waarin de verklaring gevonden werd, dat je inderdaad wel zelf de regels van te voren moest maken zodat je het spel helemaal naar je eigen hand kunt zetten. Precies zoals Asterix dat blijkbaar doet. 

En dat geldt niet alleen voor het tellen. Ook voor de voorwerpen kun je variëren tot je een ons weegt; roodharige vrouwen, een barst in een raam of deuken in auto's kan allemaal, alleen verandert de naam van het spel niet; 15. En zo kan het ook over agenten gaan zoals bij Paul Panter. Je geeft gewoon met een getal een opvallende hoeveelheid aan. Geen 22 agenten, maar weer die agenten; veel dus en vaak. Geloofwaardig? Hm. Het blijft een theorie en vingt et deux nog aan toe... zo lijk ik aan een Uitglijer te ontsnappen. Tja, ik ben Hermans niet. (HvK)

Met dank aan Menno Barkema van de Leidse Stripshop voor de tip.

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog levert hij (on)regelmatig bijdragen met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes.

Zijn bijdragen: 
Guus Slim: Kamerlid Piemel, Hergé, Suske en Wiske: De Tartaarse helm, Tintin: Le Sceptre d'Ottokar, Schanulleke (Suske en Wiske), Suske en Wiske: De Tartaarse helm (2), Suske en Wiske: De Ringelingschat, Uitglijers met dubbele betekenissen?, Uitglijer Guus Slim: Bomaanslag in de bergen, Een speurtocht naar striptekenaar en scenarist Pizarro, De Uitglijers van Eddy Paape, Dan Cooper, De Tartaarse helm (Jeugd Revue), Majesteitelijke Uitglijer, Fournier, Suske en Wiske en Dick Bos, Foute teksten bij onze wereldvermaarde held (Kuifje), Rik overleeft de kogels (Rik Ringers), Hoe geel is een bruine schoen ? (Ton en Tinneke), Je 1e druk Amoras: misschien geen volledige 1e druk, Jansen is de naam (Kuifje), Magda van Tilburg, Hergé als geweten van de wereld, Uitglijer over een Bommeljas, Uitglijer Paul Panter, Uitglijers Suske en Wiske, Jan Kordaat, Buck Danny, Links is niet rechts en andersom (Blake en Mortimer), De Vallei heeft foutjes (Blake en Mortimer), Poederdons in plaats van zwaard (Akim), Uitglijer Sirius door albumuitgave, De Uitglijer die geen Uitglijer is (Jacques Martin), Jerry en Valentin glijen uit (Jerry Spring en Kuifje), Kuifje - Uitglijers in zwart-wit edities, Uitglijer Robbedoes en Kwabbernoot, Vlaams of niet Vlaams, Dupuis glijdt weer eens uit (Jan Kordaat), Marten en Willy glijden uit, Bazooka Joe en Uitglijer van jewelste? (75 beste Suske en Wiskes)

Jeroen Thijssen schrijft Peter Pontiac biografie

Jeroen Thijssen (1959), bekend als de biograaf van Johannes van Dam, gaat ook de biografie schrijven van Peter Pontiac, voor Uitgeverij Nieuw-Amsterdam. Dit maakte Pontiac's broer en Volkskrant stripjournalist Joost Pollmann eerder deze maand bekend op Facebook. Het boek over Nederlands bekendste underground striptekenaar, die in januari 2015 overleed, moet voorjaar 2023 gaan verschijnen. Op de foto poseert Thijssen met het boek Rhythm waarin alle losse Pontiac strips uit 1969-2011 zijn verzameld.  

Mars Gremmen - Cover Eppo 7, 2021

 Mars Gremmen (The girl is mine, Mac & Maggie) maakte deze 'uit de lockdown' covertekening voor de nieuwe Eppo, nummer 7 van 2021. Na de kleine versoepelingen naar de detailhandel, waarbij dus ook weer de (strip)boekwinkel) kan worden bezocht, vond de Eppo redactie dat dit lichtpuntje gevierd mocht worden met een positieve cover. Het is een vrolijk spektakel met een tsunami aan stripfiguren geworden die in het blad staan. Gremmen, die al eerder dit soort covers voor Eppo tekende, maakt nu gebruik van het zogenaamde Droste effect... de Eppo cover, die in de Eppo cover, en opnieuw in de Eppo cover zit gemonteerd. Eppo nr. 7 is te bestellen via deze link.

Erik Wielaert - Isabel cover Incognito

De Groningse striptekenaar Erik Wielaert maakte voor stripmagazine Incognito nr. 17 (juni 1999) het korte verhaal 'Isabel' en tekende ook de bovenstaande cover. Dit verhaaltje werd een jaar later opgenomen in het album Nachtschade, deel 4 uit de Incognito Reeks (waar ik eveneens de uitgever van was). Voor leuke beelden, verhaaltjes en info over nabestellen van backissues, ga naar www.incognito-comics.nl

Fun facts: het Incognito logo werd ontworpen door Marcel de Jong en het prijsvignet door Michiel de Jong. Samen met de Isabel-tekening van Wielaert zien we dus drie tekenaars op een cover.

Stripdagen Haarlem geannuleerd, verplaatst naar 2022

De afgelopen weken heeft het bestuur van Stichting Beeldverhaal Nederland zich gebogen over de vraag of het reëel is te verwachten dat Stripdagen Haarlem in juni 2021 georganiseerd kan worden en na overleg is definitief besloten Stripdagen Haarlem te verplaatsen naar 3 t/m 12 juni 2022.

In haar persbericht geeft Stripdagen Haarlem een paar belangrijke redenen. 

'Ten eerste weten we op dit moment nog steeds niet hoe Nederland er over een paar maanden aan toe is. Stripdagen Haarlem is een veelomvattend festival en dat willen we graag zo houden. In de huidige situatie is niet te zeggen hoe Stripdagen Haarlem 2021 binnen de corona-maatregelen eruit zou gaan zien, en zijn we bang te veel te moeten inleveren op de uitgangspunten van het festival. 

Ook is de komst – en veiligheid – van onze buitenlandse gasten, van wie een aantal een expositie zouden inrichten, nog steeds in het geding. 

Om kort te gaan: de onzekerheden zijn op dit moment nog zo groot dat wij liever de keuze maken het festival een jaar uit te stellen en onze 15e editie te vieren met al het moois en leuks dat bij een jubileum hoort. Alle ideeën en plannen blijven daarbij gehandhaafd, omdat we ook het festivalthema ‘Wereldbouwers’ meenemen naar 2022.

Ondertussen zitten we niet stil en broeden we op mogelijkheden om 2021 niet helemaal een striploos jaar in Haarlem te laten zijn. Er zijn al voorzichtige plannen, en zodra we hier mee over kunnen meedelen, komen we graag bij u terug.'

Noteer alvast in uw agenda: 3 t/m 12 juni 2022 - Stripdagen Haarlem - 15e editie

Facebook: www.facebook.com/StripdagenHRLM

Officiële website: www.stripdagenhaarlem.nl

Typex - Je moeder! - Lief en leed op anderhalve meter

 'Je moeder! - Lief en leed op anderhalve meter' bundelt de collectie stripcolumns die illustrator en striptekenaar Typex (Rembrandt, Andy) tijdens de eerste lockdown tekende over hem en zijn moeder Alice. De afleveringen, die samen een bijzonder verhaal vormen, verschenen iedere donderdag in de kunstbijlage van de Volkskrant. Deze coronaserie is tevens Typex' eerste puur autobiografische strip! 

Het boekje telt 64 pagina's en verschijnt begin februari bij Nijgh & Van Ditmar. De fraaie vormgeving is van Fake Booij (die ook Pontiac's Styx, of: de Zesplankenkoorts verzorgde).  ISBN 9789038810089, € 20,-

Lees ook dit interview met Typex en zijn moeder van vorig jaar oktober in de Volkskrant. 

Ode aan zijn overleden collega en vriend Eric Schreurs, de maker van de Joop Klepzeiker strip (Volkskrant, 4 juni 2020)

Uitglijer van jewelste?

Vorige maand kreeg ik van Robin Schouten, eigenaar van dit blog Incognito Comics, deze link op Stripspeciaalzaak.be doorgestuurd wetende dat het onderwerp ons aller interesse heeft. Het betreft een top 75 van de beste Suske en Wiskes die er zijn geproduceerd. Het initiatief komt van de Standaard Uitgeverij die zo wil vieren dat haar troetelvrienden 75 jaar zijn geworden in 2020. Om de lijst samen te stellen vroeg men aan de volgers op social media wat zij het beste verhaal vonden en zo kwam er een hitparade van Suske en Wiske tot stand. Hierbij de lijst.

1. De Schat van Beersel 2. Het Eiland Amoras 3. De Kaartendans 4. De Parel in de Lotusbloem 5. De Gouden Cirkel 6. De 7 Schaken 7. De Ringelingschat 8. De Bronzen Sleutel 9. Angst op de Amsterdam 10. De Raap van Rubens 11. De Apenkermis 12. De Bokkerijders 13. Het Spaanse Spook 14. De Dolle Musketiers 15. Het Dreigende Dinges 16. Het Hondenparadijs 17. De Tuftuf-club 18. De Zwarte Madam 19. De Poenschepper 20. Het Verdronken Land 21. De Efteling-elfjes 22. De Tartaarse Helm 23. Goud voor Rome 24. De Dulle Griet 25. De Koning Drinkt

26. Wattman 27. De Circusbaron 28. Het Zingende Nijlpaard 29. De Krimson-crisis 30. De Krachtige Krans 31. De Spokenjagers 32. Het Sprekende Testament 33. Tedere Tronica 34. Het Drijvende Dorp 35. Jeromba de Griek 36. De Sprietatoom 37. De Texasrakkers 38. Het Gouden Paard 39. De Duistere Diamant 40. De Geverniste Zeerovers 41. De Wolkeneters 42. De Charmante Koffiepot 43. De Hellegathonden 44. De Gekke Gokker 45. De Minilotten van Kokonera 46. De Wilde Weldoener 47. Het Bevroren Vuur 48. De Gezanten van Mars 49. De Kleppende Klipper 50. De Poppenpakker

51. De Stemmenrover 52. De Tamme Tumi 53. De Zingende Zwammen 54. Het Zoemende Ei 55. De Edele Elfen 56. De Koddige Kater 57. De Komieke Coco 58. De Kwakstralen 59. De Sissende Sampan 60. De Toornige Tjiftjaf 61. De Zwarte Zwaan 62. Het Vliegende Bed 63. Lambiorix 64. De Groene splinter 65. De Ruige Regen 66. Het Laatste Dwaallicht 67. Prinses Zagemeel 68. De Gouden Locomotief 69. De Koperen Knullen 70. De Olijke Olifant 71. Beminde Barabas 72. De Knokkersburcht 73. De Stalen Bloempot 74. De Sterrenplukkers 75. Het Delta-duel

Ook 'His Master's Choice'

Nu wil het geval dat mijn stripminnende omgeving collectief van hun stoelen vielen en dan niet vanwege het feit dat sommigen al wat ouder zijn, maar om wat er op de lijst te zien is én de volgorde ervan. Voor we de boel aan motten gaan hakken eerst wat aantekeningen.

Een deel van het genieten ligt voor sommigen in de oude ongekleurde delen. Het liefst de alleroudste Vlaamse uitgaven met het sappige taalgebruik en de wat volks neergezette types. Later is dat veranderd; de taal werd minder Vlaams en de types minder volks. Dat maakt voor die liefhebbers niet uit, want het gros van deze oude uitgaven is qua sfeer en verhalen ongeëvenaard, Daar is men het wel zo'n beetje over eens. Dat is de reden waarom het nog fanatiek verzameld wordt en dat de facsimiles van deze oude antiquarische reeks als warme broodjes over de toonbank gingen, met als gevolg dat deze op hun beurt weer collector items zijn geworden.

Uit de oude serie. Ongeëvenaard volgens kenners. 

Vervolgens kwam de twee kleurenserie ter wereld. Een flinke groep heeft in hun jeugd deze verhalen gelezen en zal hierdoor sterk beïnvloed zijn geworden in het doen van de keuze. Vandersteen heeft toen al zo veel overgelaten aan zijn studio dat je je afvraagt hoeveel invloed hij er op heeft gehad. Maar een zekere grip moet er wel zijn geweest, want niet alleen wordt dit kleine oeuvre in deze nieuwe verschijningvorm in redelijke hoeveelheid genoemd in de lijst, ook de verhalen zijn best sterk en kunnen de tand des tijd goed doorstaan. Een niet te onderschatten criterium natuurlijk als het gaat over samen te stellen ranglijsten. 

Op een enkele titel na vrijwel alle zeer aardig, met een goede grap op zijn tijd en een lekker lopend verhaal.

Dan is er de groep die alleen maar de kleurenversies van de reguliere reeks met rode kaft kent en daar schuilt een tikje het probleem. Alle albums zijn op den duur qua taal en kleur gelijkgetrokken waardoor de kwaliteit en de verschijningvorm van de vroege(re) verhalen eigenlijk geweld werd aangedaan. Ze verliezen zo hun charme.

De hedendaagse kleurenuitgaven zijn vermoedelijk van doorslaand belang geweest in de waardering en dan krijg je boze ogen van de garde die de oorspronkelijk verhalen kent in hun oude jas. Ook het hertekenen dat hier en daar heeft plaats gevonden is een affront voor de connaisseur. Het is alsof je de Zonnebloemen van Van Gogh een andere kleur gaat geven en er nog een paar stokrozen bij plaatst. Zoiets. Dat is de reden waarom Prinses Zagemeel op 67 is terecht gekomen en niet op, pak 'm beet, nummer 3. In elk geval staat het er nog op en dat is niet alle Vanderstenen gegeven.

Om de lijst maar eens aan te vatten. Nummer 2: Het Eiland Amoras. Deze wordt door velen niet gezien als een goede start van het avontuurlijk tweetal. Zeker niet na het ijzersterke begin van Vandersteens carrière met Rikki en Wiske in Chocowakije dat blijkbaar buiten de scoop is komen te liggen van de stemmers.

Buiten mededinging is het eerste Suske en Wiske album, Rikki en Wiske in Chocowakije dat in 1945 in De Nieuwe Standaard werd gepubliceerd.

Vandersteen is het niet eens met die afkeuring, weten we. In een oud televisiemoment van 'In de hoofdrol' (te zien op YouTube) noemt hij deze eerstgeborene zijn lieveling. Ook de social mediavolgers van de uitgeverij zijn het dus met hem eens en zo mag Het Eiland Amoras gloreren op 2. Anderen zouden de voorkeur hebben gegeven aan De Zwarte Madam of De Sprietatoom om zo aan te tonen dat hier de meester zijn tekenpen én zijn vermogen om een verhaal te vertellen optimaal benutte, maar nee; het is Amoras. Over nummer 1 is men over het algemeen het wel redelijk eens, ook al kunnen bepaalde verhalen wedijveren met deze ereplaats, zoals de nr. 8 De Bronzen Sleutel of, we noemen het nog maar eens, nr. 67 Prinses Zagemeel. Maar dan wel in de oude stijl.   

Ook wijzen wij op Wikipedia als we ons gelijk willen halen over de trivialiteit van lijstjes, want dat proberen we aan te tonen. Daar heeft men het over 'klassiek geworden verhalen' die bestaan naast Amoras uit De Vliegende Aap die overigens niet werd genoemd in de lijst, De Ringelingschat (7), De Dolle Musketiers (14), De Zwarte Madam (18) en De Stalen Bloempot (73). Dit geeft aan dat klassiekers niet alle even goed scoren in de samengestelde hitparade, op Amoras na dan. Ook dat is een signaal dat de lijst van een wankele waarheid kan worden beticht. De klassiekers zijn blijkbaar niet heel klassiek meer.

We proberen toch te benoemen wat er uit de top 75 zou moeten. Een willekeurige greep; op nummer 10 De Raap van Rubens; ronduit een zwak verhaal. Op 19 het eerste kleurenalbum; De Poenschepper... gewoon niet leuk. Op 26 Wattman; een verhaal dat je niet uitgelezen krijgt. Op 42 De Charmante Koffiepot, niks aan, terwijl een stripverzamelende vriend deze wel noemt als een hilarisch stripmonument. De Minilotten van Kokonera op 45, ik zou zeggen; mijden. Nummer 56 De Koddige Kater, het gaat wel. En zo is er wel meer dat de wenkbrauwen doet fronsen of deze hoog doen optrekken. 

 Nieuwlichters doen niet mee in de wensenlijst.

Is de lijst daarmee waardeloos? Ach. Willy Vandersteen is Paul Geerts niet, en Geerts is Marc Verhaegen niet. Kortom, iedereen zal zijn fans hebben. Leeftijd is van invloed op de keuze, evenals kennis van de strip, nostalgie, zeldzaamheid, tijdsgeest en zelfs sekse... de eerder aangetoonde trivialiteit van de top 75 wordt juist door die elementen gevoed. Wat dominant is, heerst. En wat te denken van deze schrijverij... ook dat is triviaal in zijn aanval. 

Blijft dat de uitgeverij een aardig poging heeft gedaan wat lijn in de ervaren kwaliteit te brengen binnen de velen uitgaven die Willy's creatie heeft veroorzaakt; naast allerlei afwijkende albums al zo'n 387 verhalen in de reguliere reeks! Frappant is wel dat van de gepubliceerde verhalen van de afgelopen drie decennia de waardering voor onze vrienden op de gepresenteerde lijst meer dan bijzonder laag is. Sterker nog, ze staan er gewoon niet op. Als de waardering voor Suske en Wiske nieuwe stijl zo aantoonbaar is ingezakt dan horen we in de verte de doodsklok over onze papieren vrienden al klinken. Maar ach, je kunt niet eeuwig jong zijn als je 75 bent nietwaar?  (HvK)

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog levert hij (on)regelmatig bijdragen met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes.

Zijn bijdragen: 
Guus Slim: Kamerlid Piemel, Hergé, Suske en Wiske: De Tartaarse helm, Tintin: Le Sceptre d'Ottokar, Schanulleke (Suske en Wiske), Suske en Wiske: De Tartaarse helm (2), Suske en Wiske: De Ringelingschat, Uitglijers met dubbele betekenissen?, Uitglijer Guus Slim: Bomaanslag in de bergen, Een speurtocht naar striptekenaar en scenarist Pizarro, De Uitglijers van Eddy Paape, Dan Cooper, De Tartaarse helm (Jeugd Revue), Majesteitelijke Uitglijer, Fournier, Suske en Wiske en Dick Bos, Foute teksten bij onze wereldvermaarde held (Kuifje), Rik overleeft de kogels (Rik Ringers), Hoe geel is een bruine schoen ? (Ton en Tinneke), Je 1e druk Amoras: misschien geen volledige 1e druk, Jansen is de naam (Kuifje), Magda van Tilburg, Hergé als geweten van de wereld, Uitglijer over een Bommeljas, Uitglijer Paul Panter, Uitglijers Suske en Wiske, Jan Kordaat, Buck Danny, Links is niet rechts en andersom (Blake en Mortimer), De Vallei heeft foutjes (Blake en Mortimer), Poederdons in plaats van zwaard (Akim), Uitglijer Sirius door albumuitgave, De Uitglijer die geen Uitglijer is (Jacques Martin), Jerry en Valentin glijen uit (Jerry Spring en Kuifje), Kuifje - Uitglijers in zwart-wit edities, Uitglijer Robbedoes en Kwabbernoot, Vlaams of niet Vlaams, Dupuis glijdt weer eens uit (Jan Kordaat), Marten en Willy glijden uit en Bazooka Joe.

Evert Geradts - With fresh eyes into 2021

De nieuwjaarskaart van striptekenaar en scenarist Evert Geradts (Henk Hond, De Alsjemaar Bekend Band, Jan Zeiloor, Disney) en zijn vrouw Domi. 

Lode Devroe - Nieuwjaarskaart 2021

Lode Devroe en zijn stripfiguren Dr. Dia en Prof. Jim Titor wensen iedereen een flinke Dosis 2021 !

Mark Schilders - Nieuwjaarsjaart 2021

De nieuwjaarswens voor 2021 van illustrator, muzikant en striptekenaar Mark Schilders die ooit publiceerde in de stripbladen Incognito, Iris en Zone 5300. Tegenwoordig houdt hij zich bezig met het geven van workshops en cursussen voor striptekenen, gitaarspelen en muziek maken. Kijk eens op zijn Open Hartigheid site voor meer info.