Munro - Uitglijer in spiegelbeeld

We vonden forse Uitglijers in de albums van Munro waar een zekere Griffo, alias voor de Belg Werner Goelen, voor de tekeningen zorgde. Geen brekebeen deze tekenaar want hij nam als jonge kerel in 1975 Ton en Tinneke over (al was dat kortstondig) en was gevraagd door Franquin zelf, en werkte in 1988-89 ook samen met topscenarist Jean Van Hamme aan de futuristische reeks S.O.S. Geluk. 

Jean-Francois Di Giorgio schreef de scenario's voor de stripheld Munro. Hij was ook verantwoordelijk voor de realistische strip Samoerai met Cristina Mormile als tekenaar, evenals de in de middeleeuwen afspelende serie Shane dat de Nederlandse tekenaar Paul Teng vorm gaf. Deze info om de pionnen even goed in het spel te zetten.

Terug naar Munro dat in 1989 met 'Schrikbewind' de aftrap gaf voor een kleine serie van vier verhalen. De wat flierefluiterige, kettingrokende privédetective verdwaalt in allerlei verwikkelingen en zo ook in dit eerste verhaal waar een gekke professor, een mooie dame, gangsters en een monster optreden. Qua stijl, ingredienten en tekensfeer doet alles in de verte denken aan Isabelle Avondrood. Dat Munro niet meer furore heeft gemaakt is een tikje verbazingwekkend, maar dit terzijde. Lopende het verhaal komt de detective op het spoor van een antiquaire (hier wordt nog de vrouwelijke equivalent genoemd van dit uitstervende beroep) en wordt besloten die onderneming te bezoeken. Op het moment dat de heren arriveren, verlaat net een dame de winkel. Zij opent de winkeldeur en daar klopt iets niet.

Een dame verlaat de antiekzaak

Op het glas van de deur is geschreven Carmen Antiques, maar dat is in spiegelbeeld te lezen en dat is hier de vóórkant. Dat moet natuurlijk in spiegelbeeld aan de binnen(achter)kant van het glas te lezen zijn. Het lijkt er op dat de createuren van Munro de neiging hebben overgenomen van onder andere de mensen achter Blake en Mortimer om 'expres' fouten te maken. Het is dus de vraag of dit een Uitglijer is, of dat men het bewust verkeerd deed, maar fout is het.

Maar er is meer. In deel twee, 'Bezoekers uit het schemerduister' speelt een en ander om een bende met maskers die als een soort sekte optreedt. Er zou door hen een tiara worden gestolen en de eigenaar roept de hulp in van Munro. Om twaalf uur in de avond, hét moment waarop men de verstoring verwacht, gebeurt er ogenschijnlijk niks. Naar blijkt is de tiara echter onder de neus van Munro gestolen. Hier is  niks fouts aan te ontdekken, maar het bewijs van een Uitglijer ligt er in besloten. 

Munro dacht dat er niks is gebeurd

Wat is het geval; er zitten boeven in een soort wetsuites op het dak. Munro merkt dat na een rondgang, ziet hen en gaat er achteraan. Er wordt geschoten, maar het slechte volk weet te ontsnappen. Tijdens de schotenwisseling valt een vrouw op die met haar man in een nachtelijke wandeling langsloopt. De man is kribbig tegen zijn vrouw, zoals je wel vaker ziet bij langlopende huwelijken die uitgeblust zijn. 

Een kribbige passant met zijn vrouw.

Ze gaan naar het theater... maar 's nachts? Dat er nachtvoorstellingen zijn weten we, hoewel dit uiterst schaarse uitingen zijn van vermaak en ook niet direct middernachtelijk, of later. Het is dus de vraag of deze mensen die er nu niet direct jeugdig uitzien, zich naar een theater snellen waar ze op tijd aangekomen een voorstelling meemaken die, pak 'm beet, half een in de nacht begint. Hm, onze ervaringen zijn volstrekt anders. Uitglijer dan maar rond deze nachtbrakers?

     

Van kamerlid Piemel naar Piekel 

Nu nog even een terzijde. In de eerste Uitglijer die Incognito Comics publiceerde, geeft Guus Slim antwoord op de vraag van Vlinder wie dat kamerlid is; 'Piemel' is het antwoord. Zie incognito-comics.blogspot.com/2014/01/de-uitglijder-rubriek-voor-strip.html. Het is alweer acht jaar geleden dat deze Uitglijer tot stand kwam en naar blijkt is de uitgever overstag gegaan. De naam is in de nieuwe integrale serie, nu uitgegeven door Arboris en getiteld De complete Guus Slim, gecorrigeerd. Piemel was blijkbaar inderdaad toch iets te gortig. Het is nu heel zedig Piekel geworden. Wij hebben de illusie dat de Uitglijer aan de voet van deze verandering heeft gestaan. Immers, Erwin Cavens, de zoon van Karel Cavens is naar deze Uitglijer gevraagd omdat zijn vader toen verantwoordelijk was voor de vertalingen bij Dupuis. Nu goed, daarmee is in elk geval deze allereerste Uitglijer op IC voorgoed verdwenen in de kast van de verzamelaar. We zijn benieuwd of er meer volgen. (HvK) 

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog levert hij (on)regelmatig bijdragen met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes.

Zijn bijdragen: 
Guus Slim: Kamerlid Piemel, Hergé, Suske en Wiske: De Tartaarse helm, Tintin: Le Sceptre d'Ottokar, Schanulleke (Suske en Wiske), Suske en Wiske: De Tartaarse helm (2), Suske en Wiske: De Ringelingschat, Uitglijers met dubbele betekenissen?, Uitglijer Guus Slim: Bomaanslag in de bergen, Een speurtocht naar striptekenaar en scenarist Pizarro, De Uitglijers van Eddy Paape, Dan Cooper, De Tartaarse helm (Jeugd Revue), Majesteitelijke Uitglijer, Fournier, Suske en Wiske en Dick Bos, Foute teksten bij onze wereldvermaarde held (Kuifje), Rik overleeft de kogels (Rik Ringers), Hoe geel is een bruine schoen ? (Ton en Tinneke), Je 1e druk Amoras: misschien geen volledige 1e druk, Jansen is de naam (Kuifje), Magda van Tilburg, Hergé als geweten van de wereld, Uitglijer over een Bommeljas, Uitglijer Paul Panter, Uitglijers Suske en Wiske, Jan Kordaat, Buck Danny, Links is niet rechts en andersom (Blake en Mortimer), De Vallei heeft foutjes (Blake en Mortimer), Poederdons in plaats van zwaard (Akim), Uitglijer Sirius door albumuitgave, De Uitglijer die geen Uitglijer is (Jacques Martin), Jerry en Valentin glijen uit (Jerry Spring en Kuifje), Kuifje - Uitglijers in zwart-wit edities, Uitglijer Robbedoes en Kwabbernoot, Vlaams of niet Vlaams, Dupuis glijdt weer eens uit (Jan Kordaat), Marten en Willy glijden uit, Bazooka Joe, Uitglijer van jewelste? (75 beste Suske en Wiskes), Uitglijer over een getal, Giftige Anaconda's en omgekeerde grap, Uitglijers in Arman en Ilva, Kuifje en Suske en Wiske, Jerom evolutie in Suske en Wiske en Stijlverandering in Suske en Wiske eind jaren 40 al een feit.

Uitglijer Guus Slim

We hebben Guus Slim al eens betrapt op rarigheden. Nu ook weer, met een onnadenkendheid van óf de schrijver, óf de vertaler, óf van de inkleurder, óf de drukker. In album nummer 6, Bomaanslag in de bergen (1^e druk uit 1963 met als Franse titel Surboum pour 4 roues) komen de heren Slim en Vlinder in de problemen als hun auto op bladzijde 14 wegspoelt. Hun weg naar Zwijndrecht wordt daardoor flink vertraagd. Op dat Zwijndrecht komen we straks nog terug. Ze zullen moeten lopen. Guus meent een wegwijzer te hebben gezien en Vlinder weet te vertellen dat daar 4 kilometer op staat, richting Oudven waar ze willen gaan schuilen.  

Vlinder is niet erg content met de wandeling in het vooruitzicht en spreidt de armen uiteen om aan te geven dat er iets onmogelijks moet gaan plaatsvinden, en dat is ook zo. Getuige de begeleidende tekst zegt hij dat ze 'twintig minuten moeten tippelen'.

Ik weet niet hoe hij dat wil doen, in twintig minuten 4 kilometer afleggen. Als je weet dat het wereldrecord snelwandelen voor heren op 16,1 kilometer per uur staat en voor dames op 14,6 op de 10 kilometer dan is 12 km/u zowat een wereldrecord. Normale mensen leggen ca. 5 kilometer af per uur. Toegegeven, de detectives zijn tot veel instaat, maar dit...

Overigens wordt op bladzijde 21 de weggespoelde wagen van Guus 'geel' genoemd door Vlinder, als ze als lifters worden meegenomen naar de stad. Op de voorafgaande pagina's heeft het vervoermiddel echter een auto-onbekend oranje, maar dit terzijde. Inkleuren is een vak, en drukken ook. Zo heeft Vlinder wel eens een groen hoofd. Op bladzijde 24 van Guus Slim: Popaïne en oude kunst (1e druk uit 1959) is zelfs de hele pagina bevolkt met aliens. In herdrukken heeft men gelukkig beter opgelet.

Vreemd genoeg komen dit soort drukzaken wel bij de boekskes van Tillieux voor en niet bij die van Franquin's Robbedoes en Kwabbernoot; beiden uit de stal van Dupuis nota bene.

Last but not least is er dan Zwijndrecht. Deze plaats is zeer willekeurig gekozen. Dat had veel beter gekund. Zwijndrecht ligt in het zuiden van Zuid Holland en is zo plat als plat maar plat kan zijn. Zwijndrecht ligt ook bij Antwerpen en dat is eveneens een zeer, zeer plat gebied. Het had de vertaler, die ongetwijfeld dezelfde is als die van Kamerlid Piemel (zie deze Uitglijer), gesierd als hij in elk geval nota had genomen van het landschap in Nederland en België. Dan had hij zich beter kunnen richten op een plaatsje in het Nederlandse of Belgische Limburg.

Daar is het heuvelachtig en wordt het plaatje zoals hieronder geen geweld aangedaan, zoals nu door het landschap weer te geven als bezaaid met 'bergen'. Ook staat het in Slim's Zwijndrecht stijf van het groen en dat kun je niet zeggen van de echte Zwijndrechten. 

Ook is het een feit dat Nederland én België nogal klein zijn. In deze landen kun je met de genoemde 'twee uur omrijden' in een ander land zitten, hetgeen niet de bedoeling is van de beide detectives.

Het zou geen moeite zijn geweest om de tekst wat aan te passen, als de uitgever dat goed had gevonden. De poging om door de vertaling het verhaal in een Nederlands of Belgisch gebied te laten spelen, heeft de vertaler dus op verschillende onderdelen parten gespeeld. Wat te denken van een alternatieve ballon met de tekst: 'we moeten een flinke omweg maken. De rijksweg ligt vol met puin. Ik zal om de heuvels heen moeten rijden'. Ter vergoelijking van de Uitglijer is, dat beide landen een Zwijndrecht hebben, en zo beide landen werden bediend. De lezer bepaalt dan tijdens het lezen zelf het land. Wel weer leuk.

Overigens bestaat ook Oudven, waar ze gaan schuilen, en dat ligt in Brabant nabij Mierlo. Het wordt omschreven als een gehucht (en dat is het in het album ook) en daar is het een stukje heuvelachtiger, maar er zijn nog steeds geen bergen. Het ligt meer dan 100 kilometer van elkaar af dus met wat fantasie, regen en een slecht kaartlezende Vlinder begint het verhaal toch langzaam wat meer te kloppen… een trip van twee uur. Maar ach, het is maar een kinderboek en de avonturen zijn een stuk realistischer dan die van bijvoorbeeld Suske en Wiske. Het zijn dan ook de volwassenen die er de Uitglijers in vinden. (HvK)

Met dank aan Theo Lenssen.

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog zal hij (on)regelmatig bijdragen leveren met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes. 

Eerder publiceerde hij een Uitglijer over Guus Slim, Hergé, Suske en Wiske: De Tartaarse helm, Tintin: Le Sceptre d'Ottokar, Schanulleke (Suske en Wiske), Suske en Wiske: De Tartaarse helm (2), Suske en Wiske: De Ringelingschat en Uitglijers met dubbele betekenissen?

De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) - Kamerlid Piemel

In de vele decennia waarin strips uitgeven werden, komen we regelmatig uitglijers tegen. De eerste in de rij  is de naam van het kamerlid Piemel. We lezen dit in de Nederlandstalige Dupuis-uitgave van Guus Slim deel 11: Warm en Koud door Maurice Tillieux uit 1969. De rare naam staat op bladzijde 30 rechtsboven in het verhaal De Windmaker.

Voor de vertalingen naar het Nederlands van de ballonteksten, bediende de Franstalige uitgever Dupuis zich al snel van een Nederlander. Dit om tot bij het land passende teksten te komen. De vertalers moesten wel tweetalig zijn om de eventuele knipogen te herkennen om een grap of grol aansluitend te maken bij het Nederlandstalige publiek. Is dat dan de achtergrond van de bizarre naam die het kamerlid (!) Piemel krijgt van Tillieux? Of heeft het zelfs een meer vileine bedoeling ?

Om daar achter te komen is er een belletje gegaan naar Dupuis in Brussel en vervolgens kwam Erwin Cavens aan de lijn die vertaler is bij deze uitgever. Hij is nota bene de zoon van Karel Cavens, de oorspronkelijke vertaler van het Guus Slim-verhaal, maar helaas wist hij niet te vertellen hoe zijn vader aan Piemel kwam. Cavens senior is overleden dus werd het de aloude kwis 'raden maar'. Erwin kon wel vertellen dat Lemoine, zoals Piemel in het land van de wijn en alpinopet heet, een typisch Franse naam is die ook liefkozend gebruikt kan worden voor baby's of jongetjes. Het zou met veel fantasie zoiets zijn als 'die kleine piemel'. Anderzijds betekent het ook monnik. Heeft Tillieux de politici willen afschilderen als leuke grappige ventjes of als van de maatschappij afgekeerde mensen ? We weten het niet. Frappant is overigens dat de naam in de Nederlandse herdrukken gehandhaafd is gebleven. En daarmee zou de veronderstelde afkeer van de politiek door Tillieux door vertaler Karel Cavens bedacht, tot in de lengte van dagen door blijven klinken in dit Guus-verhaal, en waarbij het vermoedelijk aan waarde nauwelijks of niets is ingeboet. (HvK)

Hans van Klinken is freelance journalist en leest in zijn vrije tijd graag strips. Op de Incognito blog zal hij (on)regelmatig bijdragen leveren met De Uitglijer (rubriek voor strip-misstappen) en andere stripgerelateerde stukjes. 

Eppo 26: Boekenkast van Turk

Ook staat van mij in Eppo Stripblad nr. 26: De Boekenkast van Turk (echte naam: Philippe Liégeois) die Leonardo tekent en al ruim veertig jaar een succesvol stripduo vormt met scenarist Bob de Groot. Het was bijzonder om deze sympathieke Belg ontmoet te hebben, temeer omdat ik ben opgegroeid met Leonardo in de vroegere Eppo en Robin Hoed in Kuifje weekblad. Eppo nr. 26 ligt tot 10 januari in de winkel en is ook los te bestellen via de website van Eppo Stripblad.

Turk bij zijn boekenkast in zijn huis in Wépion, een dorpje in de Belgische Ardennen. Op zaterdag 4 augustus 2012 reed ik met Jan Magito en Karin Ceulemans van Jakari Productions naar Turk toe. Zij vertaalden ook het gesprek met Turk over zijn favoriete stripboeken. Deze foto staat gedeeltelijk in Eppo nr. 26 (alle foto's zijn gemaakt door Robin Schouten).

Turk praat geestdriftig over zijn favoriete strips voor de Boekenkast, met Guus Slim, Johan en Pirrewiet, Kuifje en Robbedoes en Kwabbernoot. Al deze strips las hij in zijn jeugd. Hij houdt van sterke personages met verschillende karakters.

Niet gebruikte foto voor De Boekenkast van Turk. Hij heeft een enorme collectie stripboeken in zijn woonkamer, prachtig om te zien!

Afscheid van Turk bij zijn huis in de Ardennen, vlakbij Namen.